ALBERT JOLEIK:

KLØPPSTØLSFOLKJE I 400 ÅR
Albert Joleik

Om heftet

I 1980 var det 100 år sidan Albert Joleik vart fødd. Då laga vi til eit hefte med nokre av dei slektsnotat som Albert Joleik hadde samla om slekta si, "Kløppstølsfolkje i 400 år".

Når vi no har laga til eit utvida hefte er det for å fylle ut og å følgje opp det som står i heftet frå 1980. Vi peiker på nokre feil, har samla inn opplysningar om dei yngre medlemene av ætta, og har sett inn stoff som Albert Joleik har publisert tidligare ("Ei vidgreina ætt i indre Sunnfjord" frå Jol i Sunnfjord 1936, og den omtalen han gav seg sjølv i "Studentene 1896" (trykt 1921)).

Stor takk skal Idar Stegane ha for di han har skrive om Hjalmar Joleik og skaffa opplysningar om slektsgreina si. Dei mange som har gjeve opplysningar om seg og sine skal og ha stor takk.

Bergen, desember 1991.

Kjelrun Nedrebø Yngve Nedrebø

(Opplysningar er forsøkt oppdatert til 2006.)


 
 


 

Innhald:

Innleiing ...................................................

Kløppstølen ..............................................

Ei vidgreina ætt i indre Sunnfjord .............

Spele-Jystein-Ola ......................................

Hændrik Olavsson ....................................

Eirik Olavsson i Hamna ............................

Salmon Olavsson på Stia ..........................

Anders Olavsson på Stegå ........................

Ales Abramdotter på Stegå .......................

Oliana Andersdotter ...........................

Magrete Andersdotter ........................

Salmon Andersson tå Stegå ...............

Karel Hendrik Andersson tå Stegå ......

Johannes Andersson ..........................

Jakop Andersson på Stegå .................

Hendrik Jakopsson denn 1ste ...

Hendrik Jakopsson denn 2dre ..

Oliana Jakopsdotter .................

Sofia Jakopsdotter ...................

Astrid Jakopsdotter ..................

Kristoffer Olaus Jakopson ........

Alfred Johan Jakopson .............

Ansgar Jakopson .....................

Alv Jakopson ..........................

Samson Andersson ...........................

Andreas Samsonson ................

Alfred Samsonson ...................

Kristjan Samsonson .................

Fransis Samsonson ..................

Johanna Samsonsdotter ............

Ales Samsonsdotter .................

Selma Samsonsdotter ...............

Fredrikke Samsonsdotter ..........

Abram Andersson ............................

Ansgar Abramson i Vasseteholene

Marius Abramson .......................

Agnes Abramdotter ....................

Valborg Abramdotter .................

Margit Abramdotter ...................

Dagny Abramdotter ...................

Hjalmar Olav Abramson ..........…

Albert Sigvard Abramson ...........


 
 
 
 
 

I 2-3 mannsaldrar hev eg haurt og lese og skrive upp smått og stort um ættene til far min og mor mi. Frændar, nære og fjerre, bad meg skrive bok um da eg hadde, og no er da vorte til ei bok - som eg vonar er forvitneleg (ymseleis) fyr kjende og sume ukjende, vide um land.

Da er utgjive ei mengd slike ættebøker - mest um folk som er mykje eller lite ætta av innflutte danskar eller tyskar, men etter kvert mange andre og, um folk som veit seg ætta berre av bønder og fiskarar buande i Noreg (og mitt folk berre av synn’fjoringa).

Namnet Joleik er nytt, med løyve av riksstyre i 1905. Fyrr skreiv eg meg Andersen, sidan han far, son hans Anders på Stegå i Eikjefjora, skreiv seg A. M. Andersen, i Bergen og Flora, og jamt sidan (på byvis). Eg var student Albert Andersen mange år i Kristianja, og i 1904 såg eg i adressebokja at dar var 17 Albert Andersen. Ofte hadde eg tenkt å få meg eitt namn likso servore som danske og tyske ættarnamn i Noreg. Joleik er eitt mannsnamn frå gamal norsk tid (vist nemnt berre 1 gong).

I denne bokja hev eg sett J ved alle av far-ætta mi, som er fedge-frændar (agnator, skriv genealogane) - - som kunne ha skrive seg Joleik, um namne hadde vore i bruk i 1560 - dei som no skriv seg Stegane eller Sønnervig eller Øvrebø eller Sollid eller Fredheim eller Fengestad eller Fauske eller Sea og (mange ?) andre som eg ikkje er ættkjend med i Bergen, Nordland (?) og Amerika.

Sume vil segje at eg kunne ha teke eitt gardnamn til etternamn, som so mange andre. Men eg tykte da var brukslyte ved deim eg kunne kunne ha tekje, soleis med Kløppstølen òg, dar far-ætta mi budde i nokre hundrad år.

Og da var mange år eg skreiv meg Joleik fyrr eg vart viss um at Kløppstølen i Naustdal var gamle ættheimin minn.

Han far, og hans far, var eikefjordingar. Farfars far minn - hann spele-Jystæin-Ola - bleiv på sjyen då borna var små - og darmed vart da slit i ætt-kunnskapin, berre stubbar, som da tok mange år å tvinne i hop: Til brudvigsla og til verneplikt var hann skrivin tå Foss (i Sanda-sokna Goldalen eller Viksdalen). I kyrkjeboka var hann skrivin (då hann var til kristning), son til "Østen Olsen, Inderst paa Foss" (d.e. buande på Foss). Denne kyrkjeboka er uheil, dar er inkje vist meir å finne um faren eller sonen (eller fleire born) dar, men sjølvsagt var foreldra gjipte eller med festarmål fyr presten - elles hadde hann vore skrivin fyr "uægte". Da er helst trulegt at mora (kona hans spele-Jostein) var dotter hans Gunnar Larsson Foss, og at festarmål og brudlaup stod på Foss.

Han Gunnar Foss var tå Holsa. Dei kann ha vorte kjende med Holsa-kyrkja eller i brudlaup nokon stad i Fyrds prestegjeld. Han Jostein var spelemann, so hann kom vist mange stader. Då eg var student (og gjekk heim frå Oslo) var da eitt år (på heimveg) at eg gjorde meg ærend um Foss, og tala med Søren Foss, hann var gamal, men hadde inkje av minningar um Jostein eller kona hans.

Farfolkje mitt i Eikjefjorden hadde ymse lause minningar um ætta, frå fyre dei var vaksne, m.a. at hann spele-Jystæin va tå Holsa, u Haukedala, jamvel u Romsdala - da var no berre ei misnemning fyr u Røymsdala, dalen frå Haukedalsvatne (um garden Røym (Råheim) til Vikvatne. Dette var uvisse minningar, men nær da rette.

Og etter kvert fekk eg setje da i hop med vissare minningar: Da budde tvo systrer, gamle konur, då eg var liten i Eikjefjorden, innflutte frå Bergja i indre Naustedalen. Dei viste seg å vere nære frændar til honom spele-Jystæin-Ola i Hovlandshamna (som bleiv). Da var ho Lovisa i Vasseteholene og ho Ingjeber på Vika Rimmine. Med arkjivgransking fekk eg tak i, at ho Johane mor deira var tå Svorstøla, dotter hans Lars Olavson. Og Anne (eller Ane?), syster hans, vart gjift med Olav Steffanson Kløppstølen, dei var foreldra hans spele-Jystein. Hann Jystein og ho Johane var soleis syskjyneborn. Og hann spele-Jystein-Ola i Hovlandshamna var 3-menning til henne Ingjeber Rimma og Lovisa i Vassetehola, som sagt var, og som dei hugsa.

I protokollar i arkjive, Bergen, fann eg heile syskjynflokkjin på Svorstølen, ho Ane og hine, og gjorde meg ei ferd til Kløppstølen, som vart andre heimin hennar Ane. Og der vart heile ruska greidd ! Eg kom dar 2 gongar (etter 1900) og tala med bonden der hann Olav Markvardson (sonarson hans O.M. Kløppstølen, som var brorson hans spele-Jystæin).

Ja hann Olav viste væl um hann spele-Jystæin - at hann var av Kløppstølsfolkje, og budde dar i mange år etter at eldste broren Markvard fekk garden - Jystæinsvæitene heiter etter hånom, og Fiolerøysa. Og hann Ola synte meg husmurar i Runnane, og steingard um nokor utmark som han Jystæin hadde ætla seg til ei kvia, eller eit plass - men som ikkje vart av. Då flutte hann til Ospehogjin, og rudde seg eit plass som eitte Ospehoglida, men vart sidan kalla Ospehogræina, eller berre Ræininne. Han Jystæin på Ræina vart bygda-namne hans då. Hann Ola fortalde meg nokre små minningar etter honom, frå Kløppstølen og frå Ospehogjin.

Og han fortalde meg ymist som var mykje meir vert: segner um fyrste bonden på Kløppstølen, hann Olav Kleppe - eldste sonen på garden, men vilde helder have stølen - og minningar (pålag 400 år gamle) um hann.

Men her kann da høve å setje ei avskrift, noko av skjipte-protokollen fyr Sunnfjord:

" Klepstøl.

Anno 1782 d 30 Maij paa Klepstøl i Førde Skibrede, Nøsdals Sogn ved Lehnsmand Anders Olsen Stubhoug og vurderingmænd Moses Stephensen Birkeland og Iver Mathisen Schaflesta. Efter Ole Stephensen Klepstøl og Arvbytte fra hans Enke Ane Olsdttr - Deres Børn: 1 Søn: Stephen Olsen gift i Bergen. 2. Søn: Marqvar Olsen myndig og hiemme. 3. Søn: Østen Olsen myndig og hiemme. 4. Dat. Aletz Olsdt. gift med Torjer Arntsen Sæle i Nøstd. Sogn. 6. Dat. Magrethe Olsdt. 30 aar m. Form. Marqvar Olsen Klepstøl i Nøstdals Sogn"

Etter detta kjem ei upprekning av laust og fast, og korleis da vart skjift til ervingane. "3. Søn: Østen Olsen" da var hann spele-Jystæin, men utanfjellingane segjer Ystæin, - embetsfolkje falska namne til Østen.

Kløppstølen var eldste stølen til garden Kleppe i Naustedalen, som er myllom gardane Stehogjin og Kvame, på vingstre sida av elva (Nausta), nokre hundrad meter ovanfor Hovbruna (mellom Hove og Hukset).

Kleppe ligg lengre frå elva en Kvame. Etter namneskape kann dei tvo vere nokonlunde jamgamle. Kleppe hev meir sol en Kvame, men er helst brattlend og Kleppsbakkjin (no segjer dei berre Bakkjinn) hev endå meir av bratt mark. Folk kunne ikkje verte vombadigre eller feite av å vinne slike jorder. Da er pålag 200 år sidan Kleppsbakkjin vart skjild frå sjølve Kleppe, fyrr var hann vist berre tunnmark av Kleppe. Garden Kleppe hev vore helst ein god gard (um hann var tungvinnin). Eg var der einn dag (etter 1900) og tala med bonden (hann Mattis, som var 5te Mattis dar). Hann sa at i gode år fekk hann 40 tunnur korn.

Kor gamal garden Kleppe er, fær vi aldre vite. Da meste av embetsbøker og brev frå katolsk tid er slurva burt, so da eldste eller fyrste dar Kleppe er namnet, er i skattemanntal. Kleppe og dei fleste andre gardar (gamle og) er ikkje nemnde i skattemanntale 1520 (hastverk) men i 1563 og 1567. Bonden "po Kleppe" er skrivin fyr Anders.

Kan væl vere at namne er vanskapa, umlaga eller danska. I same åra var ein skattebonde på Espeland i Naustedalen som er skrivin båd Andor og Anders. Og so da at da danske namneskape Anders var vel ikkje kome til Naustdal i 1560. Lensmannin på Jølst skreiv jamt Andris, til 1700. Vi lyt roe oss ned med at hann eitte anten Anndor eller Andris Kleppe, i 1563 og 1567. (Næst-siste katolske bispin i Bergen, hann eitte Anndor). Og at han styrde alt da som no er Kleppe og Bakkjin med heimemark og stølsmark (som vist var i sambruk med Kvame) noko slikt som 10-12 rutekjilometer. I 1567 skatta ekkja (hans Anndor) og Olav. (Enn um hann vart utkomandera i 1567, i 7-årskrigen, då sunnfjordingar vart sende til Trondheim mot svensken, o at han ikkje kom att).

Kona hans Anders (Anndor ?) er ikkje nemnd. Dei var vel gjipte fyre 1563, sidan hann styrde stor gard då, Kleppe var laupsgard (i 1567). I næste skattmanntale, i 1590, er da ekkja på Kleppe. Var da so at mannen dø i 1567, so hadde ho då vore ekkja i 23 år, og ein son måtte vere ferdug å take garden. I 1598 var på Kleppe ekkja o Olav, som styrde. Ekkja munde vere ekkja etter honom Andris og sonen Olav alt då busett seg på Kleppstølen, men denn vart skriven fyr ein part av Kleppe endå.

Dei som styrde Kleppe sidan, vi veit ikkje um da var son elle dotter hans Anders, elle frammunt folk som flutte dit. Stykborn kunne da ikkje vere, for da synest som ho ikkje vart attgjipt. Hann Olav var ikkje einberning, med di hann flutte av garden o busette seg på stølen deira. Andris eller Andor styrde Kleppe i 1560-åra, (og fyrr) og kann ha vore i aldren 30 til 70 år (?), fødd og døypt i katolsk tid. Kann væl vere at far hans eitte Ola(v) (sidan eldste son hans Anders fekk namne Olav). Da er inkje skrive um kva kona hans eitte, eller kvar ho kom ifrå.

Skatten av Kleppe i 1567 var:

Landskjyld til bispestolen 1 laup smør

Leidang 1 gjeitskjinn

Fredtoll 1 gjeit

So var da allre fyrst gardfesting til bispestolen fyr å leige jorda i 3 år, da var 3 dalar. Og kvert 3dje år laut hann svare 3års-taka (da var mest da same som pakting no).

Prest o kjyrkja skulde have tiund i ost o konn (ofremæla), men da er ikkje nemnt kor mykje av kver gard i 1567.

Men so lyt vi hjelpe oss med segner - sumt er upp til 400 år gamalt, um Kleppe og Kløppstølen.

Segn.

Ho Oliana Olavdotter Kløppstølen hadde haurt segje at da var 10 søner på Kleppe, og at hann Olav (som tok Kløppstølen) var eldst. (Ja tie brør, da er ikkje noko vanlegt, men helder ikkje utrulegt. I vår tid, hann Odin Ordalen (Jølst) hann og kona fekk 12 søner (dei 11 liver vist) og ei dotter. (Du veit segna kann umlagast, at de ikkje var 10 brør på Kleppe, men 10 syskjyn (sveinar og tauser) og soleis ikkje noko uvanlegt. Kor de er: Hann Andres (Arndor) og kona, på Kleppe, da var spræke folk.

Segn B.

Olav Markvardson Kløppstølen fortalde meg, at hann Olav (Andorson) var eldst av brørne, og skulde have Kleppe. Men hann vilde helder have stølen en garden, og soleis vart da.

Da var vel ho Oliana, dottera, som hadde haurt at far og son på Kleppe vart usamde - da va i jula - og sidan vilde ikkje hann Olav have Kleppe. Han sette seg til på stølen deira.

Og um nokre år var da ikkje lenger støl, men ein ny gard (i Svanegodse, liksom Kleppe, og elles 2/5 av Sunnfjord). Hann var (eller vart) gjipt - elles hadde da vorte umogelegt (omauelæ) å havegard.

Frå Kleppe og Kvame (og Bakkjin og Stehogjin) er eldgamal råk (steinveg) upp til Rjupeskarde, og darifrå til Kvamstølane og Kløppstølen, og til Bakkestølen og Stehogestølen. (Nær Kvamsstølen er råkja upp ei kleiv, og dar er einn stor stein (som ei lita utlød) tett i råkja, so at Kleiva fekk "sjølvsagt" namn Steinkleiva. Men dei i Kvame segjer berre Sjitnekleiva - vist av di at da er blautt (sjete) av kjyratrakk mellom kleiva og stølane - men du veit at alle kleivar er turre - væta renn-av.)

Reidevegjen frå Kleppe til (gamle) Kløppstølen tek væl 1 1/2 time. Fyrst uppå høgda, til Rjupeskarde (Rupeskarde), sidan er da flatt eller undabakka ein 2 km (Kløppstøltune er 400 m yver sjyen.)

Segn C.

Hann Olav Markvardson fortalde um forfaren Olav, at hann bar 6 vågjer korn (såkorn o. a.) frå Kleppe til stølen (Kløppstølen). Da måtte vere fyr noko ugreide med øykjehjelp (foling ?) at hann ikkje reidde korne - da var nett ei øykjabyrd. Ja hann bar korne i 2 byrdar upp å Rjupeskarde (og endå gjekk han eitt stykkje i trugar, hadde hann Ol-Per Jonstad haurt, då han tente på Kløppstølen).

Men då hann var komen på Rjupeskarde med 2dre byrda, la hann alt i ei byrd - (pålag 100 kg), - og bar i ei byrd heim til Kløppstølen (då var mest heile råkja noko undanbakka, - men vist 2 km lang. (Du som ikkje eingong hev set einn 100 kg sekk, legg i hop tvo 50 kg sekkjer og sjå kor langt du orkar å bere - på flatt golv !)

Sunnfjordingane hadde jamt (fyrr) vyrdnad fyr karstykkje. Å bere 6 vågjer i steinutt og blaut mark, da var noko sers som dei hugsa når dei hadde haurt da. (Og eg fekk da uppatt-fortalt av ein fjordamann 3-400 år etter som budde dar i grenda, um fyrste Kløppstølsbonden som var so sterk og djerv at hann bar einn heil sekk potetur frå Rjupeskarde til Kløppstølen --- d.e. 200 år fyrr poteta vart dyrka i Sunnfjord !) - Da er no helst i aldren 18 - 20 år at karane tek på seg uvitugt tunge byrdar. Hann Olav Albertson Joleik bar einn 100 kjilo mjølsekk frå Synnarvik - Todene til Vassetehola (i veglaus mark) - da er pålag so langt om frå Rjupeskardet til Kløppstølen).

Segn D.

Hann Olav Markvardson fortalde meg at embetsfolk var tyde med fyrste bonden på Kløppstølen - for dar vart einn gard meir å rekne skatt av.

Men dei i Kvame vart ikkje tyde, sidan dar kom einn mann (med rudkalls rett etter gamal log), som gjerde inn mark som hadde vore sambeite (i støls-tida) fyr Kvame og Kleppe.

No ei segn til som er ervd mann etter mann i mest 400 år - da var so sers at ho laut forteljast frå far til søner og vidare jamt: Hann Olav Markvardson Kløppstølen og broren Anders Markvardson i Sollidinne fortalde meg: at dei i Kvame var ryse sinte fyr di at da kom fastbuande mann på Kleppstølen eller Kløppstølen - so at kjyrne deira ikkje fekk beite dar ikring. Dei vart samrådde um å skamraske hann Olav Andorson (so hann skulde verte skræmd til å flytje darifrå). Dar var vist einn helgadag, dei vænta hann til Naustdalskyrkja. Hann kom ridande (so som vanlegt var, fyrr da vart bru myllom Hukset og Hove, då laut dei i Åsedalen ride eller kjøyre Åsevade nedan Hovsfossen).

Dei tre Kvams-karane vænta i ein runn vid Bærælva i Naustdal, vid mannevegjin. Han kom, og dei sprang fram og skulde take hann (vænteleg so sa dei tiltalen med forbanningar og trugande ord). Men hann Olav (hann som bar ei øykjebyrd lang veg) let seg ikkje skræme. Hann nid av hesteryggjin, og bykste-på deim. Den eine slo hann frå seg, einn spente hann frå seg - og då rymde denn 3dje. Sidan fekk hann frid.

Da kann vel ikkje vere gale å skrive detta, som hev vore "offentleg" segn so lengje. Og i Kvame hev vore so mykje folkeskjifte at vist ingjen som er dar no, kann vere ætta frå nokon av dei 3 runnebjørnane.

Segn E.

Hann Olav fortalde meg at hann var av same folkje - son etter far - som hev sete på Kløppstølen sidan eldste son på Kleppe tok stølen til gard. Annankver mann eitte Ola (han sjølv var 5te Olaven).

Segn F.

Og no denn siste av segnine um 1ste bonden, og kona hans, på Kløppstølen. (Han Ola Kløppstøla sat i ruggestola (som hann sjøl hadde laga) å fortalde meg):

Kona hans Olav Andorson, 1ste bonden på Kløppstølen (ho kann væl ha eitt Synnyve - eller Eilin - ho vart uppattkalla i ei sonardotter ho Synnyve Eirkdotter eller ho Eilin Kløppstølen). Då dei hadde butt på Kløppstølen i nokre år, vart ho harkja, å såg seg ikkje von um å få att helsa. (Da var yver 200 år til da vart doktar i Sunnfjord - so da var ingja hjelp å vone soleis.) Men å bu mann åleine på einbølt gard, da var fåfengt.

Ditte vart te ei sut fyr beggje, sæint o tilæ. So va de enn dag hann Ola sat inne, trøytte tå arbæia. - Han duste - å i sømna kom de fyre hånå at hann skulde gje hinne tjerekake, då skulde ho verte go atte. Hann vakna, og sa da, - tjerekake - og kona lydde. Da måtte vel vere ei røre av tjere i (turka) havremjøl, elta te de vart ei lita knoe elle kake.

Kona svelgde tjerekaka, og god-att vart ho. Ho livde vist lengje etter mannin. (Tjere-kuren var kanskje ikkje so merkjeleg. Hadde ho magesår, kunne vel tjera vere til gagn som på sår utvertes, på øykjer og folk. Tjera var mykje i medisinsk bruk fyrr, men no vist berre i tjeresalva.)

Sidan vart vist kona sterkare en mannen, ho sat ekkje på garden i nokre år, og greidde ikkje alltid å svare skatten. (I mange år, då skattepinaren Kristjan 4 var kungje, då var tingvitning um bønder i tylftevis, sum var komne på knena og ikkje vann å svare skatten.)

Dei vart oftare ekkjur en ekkjemenn på Kløppstølen. Da var meire markaslet på karane.

Eg hev ikkje frett eller lese um dei mange syskjenå hans Olav. Kann vel hende at ei syster hans vart buande på Kleppe, men mannin eitte Mattis og kom frå Stehogjinn, og vart fast folk på Kleppe. (Hann Mattis Kleppe sa til meg at han var 5te Mattis’en på Kleppe.)

Brørne hans Olav er ingjin fretnad um. Nokon kann ha kome til andre gardar i Naustdal, eller flutte til Bergen, eller vart burte i ufrid som danskekungane dreiv norske bondesoldatar til, mot Sverik.

Da er nemnt einn Jøren (Jørund) som skatta av Kløppstølen eitt år, og einn Per som fekk bygsle garden, men er ikkje nemnde meir. (Men i Kløppstølsbotnin er Perhammaren, og myllom Kløppstøls og Øydbosts mark er Lavransholten. Men da er vist ingja segn um desse tri karane, kva dei hadde å gjere dar, eller kvar dei budde. (Helder ikkje um Kjelshamrane heiter etter ein Kjel.)

Da er ingja segn um vidskjifte myllom Kleppe og denn nye garden Kløppstølen. Men da var vel i denn tid at Kleppe fekk seg støl (Kleppestølen no) nærare seg, ovanfyr Kvamstølen. Pålag mitt i myllom denn stølen og garden Kløppstølen er ei mark som heiter Gamlestølen og Bakkestølslida, - og dar nokon stad var vel stølen til Klepsbakkjin fyrst (men no lengje nær vid Stehogestølen).

Kløppstølen (soleis er namne på bygdemåle) vart gard, og då laut Kleppe få seg annan støl. Og davar vel um bil 1600 at bonden på Kleppe laga seg annan støl, mykje høgre upp men noko nærare Kleppe. Denn stølen (sumt med sermerkt muring) er mest 20 minuttar gonge ovanfor og NV fyr garden Kløppstølen. Pålag midvegjes er Gamlestølen og Bakkestølslida.

Garden heiter Kløppstølen (og -støylen) på bygdamåle, men er sjølvsagt umlaga etter eldre mål Klepsstødul. Etter at stølen vart gard var da sume som sa berre Stølen. (Jfr. på Jølst, garden Støylen.)

Då hann 1ste Olav (Arndorson) sette seg dar, var dar vist som på (mest) alle andre stølar (langt frå garden): Kuflor (og kanskje noko til smaleflor), og sel (til folkje), med utsel (til varme, til osting). Dar var nær elv (aldre heilt vasslaus). Onuggje (ovnøgje) med vidarskog av eine (sumarsvid) og bjørk (vettervid), og nokre andre treslag (rikeleg med raun (rångne) som var eitt dyrverdigt tre, fyr skavbork til kjyrna um vetren. Dar var nøgda av bjørkebeit og eine. Og ovanfor garden treivst fura so godt at dar vart til husetimbr (og til tjere-brenning). Frå florane vart mykje myk og sig. Da var sjølvsagt å nytte mykje tie å få gott høy (tadhøy) av ei inngjerd stølskvie - med høykjøyring til gards (til Kleps) på god førd.

Vi må tru at dar var ei stølskvie med feit jord, so da var råd å få gode åkrar (eller gjerde) til korn. (Næraste små-åkrane etter 1900 var Lopåkrinn (nedavi lopte og buda) og Florsåkrinn.) Og markaslætte meir en dar var slåttefolk og terne til. Dei slo vide, helst dar som var snarast å få nukk til råhøy-byrd. Eg tala med ei som tente på Kløppstølen um bil 1890, og spurde kvar dei slo (i utmarkja), ho svara at "eg veit ikkje kar da va dei ikkje slo" - so hæve var dei (på 18hundradtale, og var vel sameleis på 17- og 16- hundradtale). Ho sa at "dei slo bære med longorva" (d.e. på nokolunde jamn mark, - dar som var greidast å rake i hop).

Kløppstølen var eitt gjilt rikje å styre og bu i. Nokre rutekjilometer markavidd, med skog og beite og slåttemark, (frå 330 til 930 meter høgre en sjyen), fisk i vatne (um nokon hadde tid og tel til å fiske), rauddyr og bjørn (gott kjøt av beggje - men ikkje so greitt å veide, med spjot eller upålitelege byrsur).

Sidan veg-revolusjonen i 1966 er da like greitt å kome til eller frå Kløppstølen som Oslo eller Roma men utan dei vetrane at snyen ligg i kars høgd (på flat mark) i mange vikur. (Dess tryggare å renne på skjid !) Vegløysa skræmde ikkje folkje fyrr (soleis som stovesitjarane no). Da var ikkje verre å bu på Kløppstølen en i indre Naustedalen - som var pålag veglaus lengje etter 1800.

Da var ikkje bru yver Nausta (elva i Naustedalen), so dar var ikkje gangande eller ridande når elva var stor, men elles kunne dei ride eller kjøyre yve Åsevade på Hukset. På Kvamslande var båtar til å føre folk yver.

Frå øvre Åsedalen kunne folk gange til Fyrds. Dar hev vore mykje trakk av folk og øykjer på 18-hundradtale, og seinare, til martnaden i Fyrde. Og i mange hundrad år til Fyrds-kjyrkja. Med sume rysne vegstykkje (i Rotenes-markja, og yver Bunkåsen).

Dei på Kløppstølen, og ei tid dei på Øydbost, fekk leige tuft og sette upp båt-naust vid sjyen på Klopstadkvia (da var på 17 hundradtale). Når dei var komne dar, var dei ikkje mødde av store elvar. (Men dei haurde til Naustdalssokna, og laut fare til Naustdal sume tider, um da var aldre so gale med sny eller elv.

- Dei fleste hadde ridesalar, eller dei bruka reidesalar med istig. (Hart !)

Desse langferdene med lass eller klyv, til og frå sjøen, var vist tyngste slæpe, helst på heimvegjen då mann og øyk var trøytte, og ikkje fekk matyrkje seg. Og allra verst var de i stor snjo. Markvard Olavson denn 2dre, (myllom 4de og 5te Olavar, livde til etter 1900. Hann var stor og sterk kar, men ein gong vann hann ikkje meir då hann var komin so nær sum eitt kvarters gonge frå tunesitt. Drengjen gjekk fram etter vegjin - slikt var vanlegt dar på garden - fann husbonden sinn og hjelpte hann heim.

Då ekkja hans 1ste Olav Kløppstølen hadde havt garden i nokre år (og kanskje ho var dø) då var da sonen Eirk Olavson (Erke Olason), som kom til styring dar. Kona var Anne (eller Ane) Mattisdotter - da fær vi vite i eitt skjifte i Sollida 8. oktbr. 1681. (Etter farsnamne Mattis kunne ho gott ha vore dotter til 1ste Mattis på Kleppe.) Med honom Eirk hadde ho sønene Olav og Anders (Andris ?) og døtrene Eilin, Synnyve og Barbrå. Då ho Ane hadde vore ekkje ei tid, gjifte ho seg uppatt, med Anders Andersson Sollida (men hadde ikkje born med honom).

Hann Eirk var fødd i 1580-åra, da kann vi finne av alderen til sonen Olav (denn 2dre), sum etter ei manntalsliste var fødd um bil 1609. Var faren Eirk Olavson 25 år då, so var hann Eirk fødd um bil 1584. (De samferst væl med at 1ste Olav’en var son hans Andres eller Andor Kleppe sum var skattbonde i 1563-67.

Olav Andresson (eller Arndorson ?) er nemnd i skattliste sist i 1612. Nokre år etter var da hann Eirk (Olavson). Hann hadde vel syskjyn som vart gjipte på andre gardar (t.d. Ospehogjin).

I 1612 var da Olav på Kløpstølen, og på Kleppe Lars og Olav. (Dei kunne gott ha vore brørne til Kløppstøls-bonden, eller ein bror og ein systermann.) Og på Kløppstølen kom ny husbond, hann Eirk (no på Synnfjor-mål Erk’e).

Hann er nemnd 4 gonger i tingbøker, fyr usemje eller strid - stundom dømd, stundom vart motmannen dømd. 3 gonger var da mot bygdafolk, Skaflestad ein gong, og ein gong var de denn rike presten Peder Finde på Honnes (i Fyrde). Eirk vart dømd til 2 dalar i bot for han slost med honom. (Da vart vel sannare at dei tokst.) 2 dl. vart verde av ei kjyr. Når hann Eirk ikkje fekk strengare dom, kann vi vere visse um at presten hadde urett. (Da kann ha vore at presten var altfor snak etter avgjifter, og uvyrden, og at hann Eirk var djerv til å svare nei, med handemakt og ?)

Her høver kanskje å setje inn ei segn til, ho er vel yver 300 år gamal. Og eg lyt segje med einn gong at denne segna er berre umveges eg fekk henne frå honom Olaus Jonstad, som fekk segna frå honom Ol-Per Jonstad - han tente på Kløppstølen ei tid um bil 1880 ? (hadde sumt å segje um stelle dar). Han Ol-Per hugsa sumt som dei fortalde frå gamal tid, da eine var dette: Da kom nauteflokkar rekande, jamvel tå Åse, og vart vanefulle til å beite på Kløppstølen (på slåttur eller tunnmark eller tadbø ?). Dei vart jaga, men kom att like mykje. Eigarane var galne fyr di kjyrne deira vart jaga, og einn dag kom dei og vilde take Kløpp-stølen. Han møtte deim ridande - hann sat på einn svarte heste, hadde ein påk i handa, rei å jaga kjyr og karar. Dæi ut itte myrane - so molda skvatt um føtene - og sidan vart hann mindre plaga av deira kjyr (sa hann Ol-Per).

Kløppstølsmarkja er nokre rutekjilometer vid - bø og skog og heid og fjell - og skulde med naturleg eigerett nå inn til Andersskarde myllom Tjennalandsdalen og Vasslidstølen ovanfor Espeland - fyr di at Kløppstølen er næraste bondegard, 1 eller 2 timar nærare en Grimset, som hev stølshagje utom og nedani Blåfjelle.

Denne landvidda vart fehagjin til Kløppstølen då hann Olav Kleppe tok stølen til heim, i staden fyr garden Kleppe. Kløppstølen hadde beiterett til Grimset - Svartevatne (og ned under Blåfjelle) sa ho Oliana Olavdotter Kløppstølen til meg. (Da var vel ikkje meint um saudene, for dei ansar ikkje merkje og beiterettar.) De øvste av all denne markja er mest berre med reinmose (rikjeleg sume stader) og stutt gras som smalen ikkje vil heftast med. Men noko lægre, so ein 700 m yve sjyen (eller 300 m yve garden Kløppstølen) er beite fyr mengder av kjyr og smale - dar uppe ligg restane av Fjellfloren, d.e. stølen til garden Kløppstølen. Florsbotnin, heiter etter stølen, og pålag i jamhøgd med Grimsetestølane og Åsestølane. Frå Florsbotnin utetter Lågeheida, og nidetter Kjerrane, er mykje dyrkingsland - NB til gras (høy), slikt gras som veks gott på støls-kviur og var (fyrr) rekna for sers gott fodr.

Dar nedanfyre er liar med bjørkeskog, so tett som dar er jord til (myllum steinar og dilar). Men mang ei bjørk er forbøygd av snytyngd (sume år i kars høgd, nokre månader).

Og nedanfyre, pålag 400 - 600 m yve sjyen, er dyrkingsmark til nokre medæl-store gardar (med åkr og bø): i Kløppstølsbotnin (eitt "paradis" når dar er dyrka og snyrta), Klypemyra o.a., Graurda og Løkjene, Tjennamyra og Hogamyra, Moane og Innloginne. - I alt dyrkingeland og sidan gjilde bustader fyr folk med frisk bondehug ("som er saa sjelden hertillands" i 1960-åra). Eller med folketal som einn medelstor skule-krins ("Kløppstølkrinsen").

Innlogune er da ytste eller synste av uinngjerd mark, da meste er nedani mannevegjin, og høye vert lagt i Vassløda (nær vatne). Ovani mannevegjin er brattare mark, med store og små stein (bjørk og raun og selje). Dar er Kvia (3 mål), mindre bratt, dar er god bø (men sume år åkr).

Segn: Han Anders Markvardson i Sollidinne, av da gamle Kløpp-stølsfolkje, og vart gjipt til Sollida (næraste garden nedanfyre), han hugsa mangt gamalt heiman, og lika å fortelje.

Hann fortalde at i dansketida vart da lov at einn bonde fekk rydje, (og gjerd-inn, til åkr eller bø) i sams fehagje, so langt som 50 famner frå gamal (stein)gard. Då var da at Kløppstølbonden rudde Kvia (til åkr eller bø) - "pålag so på fant" - utanfyr steingarden um bøen, - so hann darmed hadde rett til å leggje-inn (gjerde inn) mark i 50 famner breidd av mark sum var sambeites med Kvame (i 2 månader um sumaren).

Den eldre steingarden (fyrr denn nye markja vart innlagd) (Innlogune) hann ligg dar endå, heilt greid, so da er snart gjort å gjerde uppatt. Da eites Garvolen (vanlegt ord i Sunnfjord, um gamal gjerding som er i ustand, Gardvolen er strat utani Kvia, og pålag 50 famner utanfyre er nyare gard (mest torvgard) som skjil Innlogine (innlagd tunnmark) frå utmark som var i sambeite med Kvame i stølstida.

Inngjerdsla var heilt lovleg og rett (med lov frå kungjin i Danmark, - inkjeleis "på fant", men til hefting og harm fyr Kvams-kjyrne som gjerne vilde beite heile Kløppstølen, (og bykste eller braut gamal eller ny gard, ideleg).

Kjyrne gjekk på inspeksjon langs denn nye garden (av stein eller torv), leitande etter yvergang eller gjenombrot. Når dei nådde gardenden ved Kløppstølsvatne, trongst de lite nautemod til å vade ut i, og ut umm, og inn på bøen. Men so grov Kløppstøls-karane ei djup og breid "festningsgrav" eit stykkje frå vatne, so kjyrne ikkje nådde de, og Innlogune fekk vere i frid (-altformykje. Dar vart ikkje dyrka meir, da vart verande berre tunnmark slætte, eller tilvokse med lauvskog.)
 

Forordning Om Rydnings Verck udi Norge

--- giffuet paa Vort Slot Kiøbenhaffn den 28. Junij Anno 1632

Under Vort Signet

Christian

---- efftersom Wi aff

--- Norgis Indbyggere oc tilforordnede Commisariers underdanigste Relation haffue forførit den store skade Cronen, Adelen, oc alle som Gods eye --- deroffuer tilføyes, at Landet paa nyttige steder icke ryddis til Sæd oc Eng; Da haffue Wi efter forbemelte Vore Commisariers underdanigst forslag om saadan Rydning Naadigst for got avseet effterskreffne Skick oc Ordning at lade udgaa oc paabyde -

Sorenskrivær eller bondelensmann med 2 wuillige Laugrettis Mend udi hvært gield, eller tuendeandre duelige Mend der selff haffuer lyst til nogen Rydning oc auffl ---

kvert år fare yver alt som kunde duge til rudning - og mæle til kver bonde "sin visse Platz som Bonden udi samme Aar skal rydde" - og gjere til åkr eller eng, etter veitagraving --- til halv fjordings sæde, (sume stader til 1 eller 1 1/2 fjording, sume stader til 1/2 tunne sæde (ikkje høgre))

Gjorde hann de ikkje, hadde hann myst retten til like stor jordvidd sum hann leigde, og "paa ny igien skal leyse aff sin Landrot".

(punkt) "2. Indfalder nogen tvist om de udviste Platzer størelse imellom Besicktning Mendene, oc denn som skulle rødde, da skulle Platzerne offmaalis udi allental, oc tilmaalis Bonden til en fierding Korn Sæd, halfottende oc trediffue Seelands Allen Jord udi lengden oc breden til at rydde, oc et halffhundrede halffierde Allen oc et Qvarters Jordemon til halffanden fierding Sæd udi lengden, oc lige saa meget i breden, oc fem oc halftredsindtiue Allen til en halff Tønde Sæd udi lengden, oc lige saa megit i breden, oc er saa hermet Bønderne til fordeel, nogen videre Jord tilregnet end tilkommer effter en fierdings Sæd. Oc huilcken Platz for Klipper eller anden hinder icke kand være saa stor udi firkant ut supra, da kal tilleggis saa meget meere udi lengden at forne Maal dog bliffuer opfylt."

------------------------ * * * ------------------------
 

(Yngve Nedrebø:)

I 1823 vart det halde skifte på Kløppstølen etter Østen Olson. Som arvingar er nemnde syskena hans. Og det fortel at Østen Olson Kløppstølen døydde barnlaus. Det kan difor ikkje vere denne Østen Olson som er far til han "Spele-Jystein-Ola i Hovlandshamna". Vi let likevel stoffet om Kløppstølen stå her, avdi Albert Joleik og hans slekt var knytta til garden, og slekta ættar frå Kløppstølen gjennom kvinneledd.

Gåta om kven "Østen Olson på Foss" var står like uløyst, men ein kan finne nokre haldepunkt om slekta til kona hans og noko meir om Østen Olson sjølv. I Jol i Sunnfjord 1936 skreiv Albert Joleik om "Ei vidgreina ætt i indre Sunnfjord". Der har han gjeve opplysningar om morfolket til "spele-Jystein-Ola".

(Albert Joleik:

Ei vidgreina ætt i indre Sunnfjord.

"Mang ein dag hev eg sete i arkive i Bergen og leita etter namn og ætt til ei "tippoldemor" mi. Mor til farfars far min som var fødd på Foss i Sandasokni i 1776. Kyrkjeboka derifrå i den tid er uheil og ugreid og mykje er uleselegt av slit eller væting. So hev eg leita i mange andre greide protokollar, med von um å finna henne nemnd eikorleis; men nei. Samstundes hugsa eg at ein bror til farfar min meinte at me skulde vere i frendskap med honom Bertel Kapstad, han som var endå sterkare end sjølve Storevikja. Og kunne eg ha funne både um "tippoldemor" og at ho var av det sterke folke, so hadde eg havt noko å gjilde meg av! Men til dessane hev eg ikkje vore so heppen, og hev på lag gjeve meg yve med denne leitingi.

I eit arveskifte frå 1822 hev eg ein mistanke um å ha funne den ættartågi eg leita etter, men ikkje vist, for di det vantar namn som skulde feste prove. Men i dette skjifte er både Kapstad og Storevikja og so mykjen frændskap vide stadene i Sunnfjord, so eg trur det høver å få på prent til ålmenn lesnad. Sidan det er so nytt som frå 1822, veit mange gamle og yngre folk um skjyldskapen millom dei i 1822 og deim som liver no i 1936.

Det er nettupp i (rett skrivne) arveskjifte, helst etter barnlause folk, at ein lettast fær greide på sjyldskap som ein leitar etter. Etter mykje balkann ein stundom få løyst ein storvase med uviss ætt når ein kjem yve eit skifte med mange ervingar. Og soleis var det med dette som her skal nemnast. No skriv eg upp etter protokollen (men set um frå dansk til norsk) soleis:

10. desbr. 1822 var skjifte på Holsa etter avliden ungkar Berent Person. Ervingane vart kanna soleis:

1. farbroren Jo Helgeson Nysna, avliden, let etter seg 8 born:

a. sonen Fredrik Jonson Liset, avliden, let etter seg:

1. sonen Olav Fredrikson Liset, fullmyndig

2. sonen Jakop Fredrikson, myndig, i teneste på Blakstad.

3. dotteri Ide Fredriksdotter, avlidi, let etter seg:

A. sonen Fredrik Karnilsson

B. dotteri Pirnele Karnilsdotter

C. dotteri Kari Karnilsdotter

4. dotteri Mari Fredriksdotter, i teneste på Bjerga

b. sonen Johanes Jonson Ærdal, avliden, let etter seg:

1. sonen Anders Johanesson Ærdal, myndig

2. sonen Helgje Johanesson Ærdal, myndig

3. sonen Mass Johanesson Ærdal, myndig

4. dotteri Maline Johanesd., g.m. Olav Persson Furebø

5. dotteri Brite Johanesd., g.m. Andrias Gunnarson Halbrend

6. dotteri Kjisti Johanesd., g.m. Nils Masson i Lidinne

7. dotteri Oline Johanesd., g.m. Anders Person Jonstad

8. dotteri Beate Johanesd., g.m. Elias Larsson Fauske

c. sonen Lars Jonson Kapstad, myndig

d. sonen Fredrik Jonsson Hjelmeland, myndig

e. sonen Olav Jonson Svæinne

2. farbroren Olav Helgeson Fyrde, avliden, let etter seg

a. dotteri Ingjebor Olavsd., g.m. Mons Olavson Fyrde

3. farbroren Nils Helgeson Kumle, myndig

4. farbroren Anders Helgeson Hov, myndig

5. farbroren Olav Helgeson Honnes, myndig

6. farsysteri Sirid Helgedotter, ekkja, buande på Hapstad

7. farsysteri Kari Helgedotter, buande i Kvame

8. morbroren Gunnar Larsson Foss, avliden, let etter seg:

a. dotterdotteri Aarlaug Ysteinsd., g.m. Berent Soleim

b. dotteri Aarlaug Gunnarsd. i Fossevikjenne, ekkje

c. dotteri Lovisa Gunnarsd. Foss, ekkje

9. morbroren Johanes Larsson Holsa, avliden, let etter seg:

a. sonen Gjert Johanesson i Rørvikjinne, myndig

b. sonen Berent Johanesson Holsa, myndig

c. sonen Tore Johanesson Holsa, myndig

d. sonen Gjert Johanesson Holsa, myndig

e. sonen Lars Johanesson Holsa, myndig

f. dotteri Lispet Johanesd., g.m. Gjert Nilsson Holsa

g. dotteri Gjyde Johanesd., g.m. Johanes Andersson Holsa

10.morbroren Lars Johanesson Løfall, avliden, let etter seg:

a. sonardotteri Janik Andersdotter Kvame, g.m. Per i Kvame

b. sonardotteri Kari Andersdotter, g.m. Gunnar Byrkjeland

c. sonardotteri Marte Andersdotter, g.m. Jens Aamot

d. sonardotteri Anne Andersdotter, gjift på Grønhogen

e. sonardottersonen Lars Johanesson i Horsevikjinne, myndig

f. dotterdotteri Kari Johanesdotter i Osa, ekkje

g. dotterdotteri Mari Johanesdotter, g.m. Johanes i Alverene

h. dottersonen Gunnar Andersson Myrmel, myndig

i. dotterdotter si dotter Lovise Andersdotter, 50 år

k. dotterdotteri Marte Johanesdotter i Støldal (Lavik i Sogn)

l. dotterdotter sin son Anders Knutson Myrmel, myndig m. dotterdotteri Johane Olavsdotter Eikjeland

11.morsyster Helge Larsdotter, avlidi, let etter seg:

a. dottersonen Anders Olavson, myndig

b. dottersondotteri Olave Rasmesdotter Kvalstad

c. dottersonen Rasmes Olavson Bergje

d. dottersonen Anders Simosson Skjeid

e. dottersonen Olav Simosson Holsa

f. dotterdotteri Johane Simonsdotter Berge

g. dotterdotteri Helge Simonsdotter Holsa

- Det var eit stort bu, med "i behold" 223 dalar, og "igjen til deeling" 204 dalar. (Nr. 10 i skjifte, Lars Johaneson Løfall, munde vere halvbror (sammøre) til Gunnar Larsson Foss og Johanes Larsson Holsa).

*

Eg tala um dette skjifte eingong, med Gunnar Hjelmeland, som i mange år var vegsyning i Eikefjorden. Han kjende att folke. Jon Helgeson på Nysninne, det var far til "Storevikja" og til Fredrik Hjelmeland, farfar hans Gunnar.

Jon Helgeson var tå Holsa, og dei kalla han Jo dræng, då han kom til Nysna.

Det var vel med han som so mange andre drengjer at dei kom i tenesta til gard-ekkje, og snart laga det seg so at drengjen vart husbond, gift med ekkja. Eg hev ikkje leita etter fyrste ekteskapen hans Jon Helgeson, og det helst er fåfengt å leite og for di at kyrkjebøkene for den tid er slurva bort, eller er slurvut skrivne.

Men frå 1785 er ei onnor kyrkjebok for Gaular, greidt skrivi. Og der finn ein at vår gode Jo "dræng" gjifte seg uppatt. Presten kallar han korkje ungkar eller ekkjemann som andre brudgomar, men medhjelpar. Kyrkjeboki fortel at medhjelparen Jon Helgeson på Nysninne fekk lyst fyre seg og gjente Marte Olavsdotter Kårstad den 18de juli 1788. Dei vart brudvigde 1. desember same åre, og nyårsdag etter fekk dei kristna sonen Bertel, som var fødd 30. desember 1788. (Det var mest rart at dei drygde so lenge millom lysing og brullaup).

Sidan fekk dei sonen Fredrik, fødd 10. januar 1791, og sonen Olav ("Storevikja") fødd 26, februar 1792. - Fredrik heitte vel etter halvbror sin, då han var avliden. Sidan fekk han Jo og ho Marte døtrene Brite og Kari. (Ho Marte vart ekkje etter honom Jo, og gjifte seg att med Per Knutson, 15 år yngre. Med honom fekk ho sonen Jo Person, då ho var 41 år. Det var då ein halvbror på ei onnor side, til Bertel og Fredrik og Olav).

Me ser i skjifte at Bertel Jonson ikkje var til i 1822. Hans eldre halvbror Lars Jonson Kapstad gjifte seg med ekkje Lovise Olsdotter, og dei fekk sønene Nils og Bertel (som var 15 år og 13 år i 1801). Det var han Bertel Kapstad. Han var 4 år eldre enn Olav Jonson, og 2 år eldre enn Fredrik Hjelmeland.

*

Um Storevikja er skrive ei bok (av Mathias Askevold, J. Aass Forlag, Oslo 1909), og ei mengd bladstykkje um karstykkji og narrestrikane hans. Hadde han 10 manns styrkje, so fekk han mindre enn manns vit sidan det gjekk vandevegjes med honom. Korsomer er det noko storvore med ein mann som hev kjempemakt, anten han er spak eller vill.

Fredrik Hjelmeland hadde eksera i Kjøbenhavn, fortalde Gunnar. Og når han kom på eit mod, sa han gjerne:

"Fredrik Jonsen er mit navn

det er skrevet i Kjøbenhavn".

Han budde på Hjelmeland, og hadde sønene Mikkel og Gunnar og Uldrik (i Batalda) og dotteri Petrina. Eine sonen for langt burt, ein annan veg enn sunnfjordingar fer, - til Russland. Eg hugsar då eg var liten, eg høyrde gjete at han Uldrik i Batalda hadde ein bror i Russland. Mendet var no av det aller næraste Russland, det var i Russefinnmarki. Han kalla seg Fredriksen, og budde i det velkjende fiskjevere Tsypnavolok (som skal meine Straumsnes) lengst aust på Fiskarøyi, som ligg nokre timar sigling sudaust av Vardøy.

Det er gamalt norskt land, som er sutla burt til russane. Men jamvel sidan russane fekk det for godt, fekk nordmenner bu i nokre ver på Fiskarøyi og andre stader på "Murmanlande" (d.e. Nordmannlande). Fredrikjen budde der i lag med mange nordlendingar, (mest saltveringar). Han var so dugande at han vart bas for heile vere. Maskjinist Pedersen på fiskjegranskeskjipe "Johan Hjort" var på kvalveiding ved Murman i 1887-88, og kjende Fredriksen i Tsipnavolok, og rosa han mykje. Han var ein drivande kar, arbeide seg upp, og dreiv fiskje etter tosk og håkjering. Han hadde tvo amerikanske sluppar ("fore-and-aft"), dreiv fiskehandel og fraktferd frå Arkangelsk rundt Noreg til Petersburg. Det var på ei slik ferd (um hausten 1890?) at skjipe hans rende ihop med eit anna skjip, og Fredriksen vart burte. Son hans hev butt på Murman sidan, på Nagelsøya er det vist, austanfor Kolefjorden.

Sidan bolsjevikane tok styre, vart det vondt å vere nordmann i Tsipnavolok og elles i Russefinnmarki. Men den som er ut komen, fær ute vera. Og denne son til Fredriksen er vel burte for godt, for skjyldfolkje sitt på Hjelmeland, han Simo i Lidinne og andre nære frendar.

Maskjinist Pedersen segjer at Fredriksen hadde skjegg som var meir enn knesidt! Det bar han samanlagt under vesten, so det var loutt og ugreidt. Han var breidvaksen og karsleg å sjå til. - Han liktest vist på honom Bertel Kapstad og Storvikja."
 

(Yngve Nedrebø:

Skiftet i 1822 fortel at eldste dotter til Gunnar Larsson Foss då var død, at ho hadde vore gift med ein Østen, og at det etter dei levde ei dotter kalla Orloug. I skiftet skulle borna til han "spele-Jystein-Ola" ha vore nemnde. Det er dei ikkje, men det kan ikkje vere tvil om at dette er rette slekta. Det skal vi vise i det som kjem her, og dei er ikkje rette alle dei andre opplysningane i skiftet heller. Mellom anna var den Lars Johannesson Løfald som er nemnd Lars Larsson då han bygsla Løfald i 1728, fullbror til Gunnar.

Gunnar Larsson Holsen gifta seg på Holsen 9. februar 1735 med Marte Kolbeinsdtr Volden. I 1736 kjøpte han halve Foss, og året etter tok han over halve bruket som Ole Foss sat med. I 1739 fekk han hin halvdelen og. Gunnar Larson var gardbrukar på Foss til Johannes Monson fekk bruket i 1769. Men Gunnar Foss vart buande på Foss og døydde der i april 1786. Då var han 78 år gammal. Kona Marte døydde der i mars 1788, 72 år gammal.

I Sjelemanntalet (presten si liste over moralske tilhøve) for Indre Holmedal frå 1760 er Gunnar og Marte nemnde: "Har tilforn ikke været af de Bæste, men nu paa nogen Tiid viist een ønskelig Forbedring. Hustruen fører eet skikkelig Levnet og er ey deelagtig i sin Mands Daarligheder. B(ørn): Orloug, er bragt til Skole, Lovice, endnu ikke af dend Alder at Hun kand bringes i Skole."

Dottera Orlaug var 19 år gammal då ho i 1765 vart konfirmert. I 1801 var ho 54 år, gift med Peder Isakson Fossvik, 56 år, hadde ei dotter Cecilia Lassesdtr, 27 år, og tre born med Peder: Ivar, 10 år, Jannike, 13 år, og Orlog, 11 år.

Østen Olsen var "innerst" (budde til leige) på Foss då sonen Ola vart fødd i januar 1776. Det er einaste gongen vi finn han omtala der på garden. Kona til Østen må ha vore eldste dotter til Gunnar og Marte, og reist heimanfrå før sjelemanntalet vart skrive i 1760. Dottera Orlaug Østensdotter, som er nemnd i skiftet i 1822 vart fødd 17. januar 1764 på "Hoje" i Gaular, der faren då var husmann eller innerst. I 1801 var Orloug Østensdotter tenestejente på garden Grøneng i Holsen sokn, og der budde ho og då ho i 1815 under namnet Orloug Østensdotter "Foss" gifta seg med enkjemannen Berent Mikkelson Solheim. Ho døydde på Solheim i Gaular sommaren 1837, barnlaus og med namnet Orloug Ysteinsdotter.

Kyrkjeboka for Gaular nemner eit tredje barn til Østen Olson, dottera Anne, fødd 28. januar 1780. Då var foreldra busette på garden Myklebust i Dale sokn i Fjaler, men tok dottera heim til Sande kyrkje til døyping. Mellom fadrane var Gunnar Foss.

Østen Olson flytta mykje rundt. Han var "innerst", og livnærte seg vel av handverk eller speling. Han er ikkje nemnd i listene over dei som fekk hjelp til kjøp av korn i 1770-åra, og har difor truleg greidd seg tåleg bra. Kan hende var det heim til Myklebust i Dale han flytta då han drog frå Foss. Eg har leita etter han i militære rullar og andre kjelder, og trur han kan vere den Østen Olson Myklebust i Dale sokn, som i det militære manntalet frå 1746 var 19 år gammal. Men det vert berre ei gissing.

Gunnar Larsson var son til Lars Simenson Holsen og Synneve Lassesdtr (død like før 1718). Søskena er nemnde i eit skifte i 1746 etter Anders Larson Holsen (1693-1746):

fullbror Lars Larson Løfald (1700-død før 1746)

fullbror Gunnar Larson Foss (1708-1786)

halvbror Johannes Larson,

fullsøster Helge Larsdtr., gift med Anders Olson Holsen

halvsøster Synneve Larsdtr. (1718-), 28 år og ugift i 1746.
 

(Albert Joleik:

 

SPELE-JYSTEIN-OLA

Hann spele-Jystein-Ola (1776-1818) i Hovlandshamna er sjeldan nemnd i embetsbøker fyrr han vart gjipt og fastbuande i Hovlandshamnin i Eikjefjorden.

Ho Oliana faster (dotter hans Anders Olavson på Stegå) hugsa mangt um farfar sinn og endå meir um farmora, ho Abigel, kona hans Olav. Ho var hjå henne i nokre år, og låg med henne so lengje foreldra (Anders og Ales) budde i Hamna.

Hann Ola for vist inn og ut um (Ramsdals) fjelle med veterinærsysling og øykjehandel, vidare og, for da var i Stavang hann fyrst såg henne Abigel, som vart kona hans.

I Ramsdalen var hann ein dag og skar einn hest. Hann spurde um dei vilde have hann spræk, og de var so urimeleg fyr ein jelk, so at folk undrast på um han kunne få de til med noko slag trollskap.

Hann er ymse gongjer nemnd i ausjonsprotokollar at han kjøpte kjyr og reidskap o.a. (til bruk i Hamnin). Hann var vist væl hjelpen med pengar (skjerar-løn mest ?).

I 1810 er "Ole Østensen Hovland" nemnd fyr noko sers, i Krigsretsprotokol (på Statsarkjive i Bergen). Hann og 3 andre var melde fyr "Kystværns Mandskabers Udeblivelse" i Furesunde 29 juli, og å vere der i 8 dagar på vakt - dei skulde have med seg kost til åtte dagar. Bode kom seinkveldes denn 28de.

Hann Olav svara at hann var fattig husmann og kunne ikkje få seg niste til so lang tid. Og elles var hann skriven i landlegdene (til soldat), hadde aldre vore innkalla til Kystværnsamling, og hadde ikkje "aflagt Eed" der. De enda med "Demitteret".
 

- I Eikjefjorden var månge med namne Olav, o te skjilnad vart hann kalla spel-Ystæin-Ola. (I Eikjefjorden vart Jystæin til Ystæin.)

Ho Abigel, kona hass Olav va dotter hans Erke Joansson i Kalsvikå. Eg hev ikkje funne kvar hann var ifå, u Eikjefjorda, eller helst ur Stavang eller nær dar. Denn fyrste i Sunnfjord som hadde da hebraiske kvinnenamne Abigel, var ei kræmarkone i Hellevikja vid Stavang (på 17-hundradtale ?). Men hann Eirk Joansson i Kalsvikane, sum kalla dotter si Abigel, var vist av reint bondefolk. (Hann vart lagverja fyr eit kvinnfolk i Gjelsvikja, kanskje fyr frændskap eikorleis.) Hann var 2 gongje gjipt, og hadde born med beggja. Ei tid med 1ste kona var "vælstand i Vika" (frette ho Oliana faster) - men hann var helst fattig då hann dø.

Mor hennar Abigel var Helge Påldotter Apnaset, og var ekkja etter 1ste mannin, i Barlindebotna.

Då det minka me vælstand i Kalsvikane, vart dottera Abigel send ut i Stavang, til å gjæte. Dar kom hann Olav einn gong, og såg henne, ho sat og gret. Hann tykte so synd i henne (sa hann sidan). Ho var ikkje vaksa då. Hann kom dar sidan nokre gonger, og de vart til at dei gjipte seg. Ho var 18 år, og hann 31. Dei vart bruvigde 7 juli 1806.

Ho var øyje glad i honom, som væntande var (sa ho Oliana faster), for hann var so snill med henne. Jamt når hann kom av ferd, hadde hann jamnast med seg eitkvert hann hadde kjøypt åt henne. (Hann gav henne 2 lauvringar - ho Ane i Kåsa, dotter hennar, fekk vist deim.) Til brudlaupe gav hann henne 3 klædningar, frå øvst til nedst. Hann stod brudgom i fløyels knebrok med spenner, sokkar som var sers fint randa, raud vest, med knappar på eine herda og under eine armin. Hann gav brudra einn duk tå silkje so god o tung at hann "sto i veggja", når hann vart kasta.

Dei livde vist berre gott saman, fekk seg meir å eige etter kvert, av livande og lausøyre. Dei fekk 4 søner: Erk, Hændrik, Anders, Salmon.

Ho Oliana sa at dei helt mest lag med 2 kjende karar: hann ryttar-Anders, skulde vere nær frænde til honom Olav (men til denne tid (1962) uråd å finne kor da var med di). Og hann fyrklæ-Ola, einn løgjen mann, lite vyrd. (Da var kanskje hann Olav Bårdson Hovland, fadder i 1809 og 1812, til Hændrik og Salmon.) Hann hadde minste jorda på Hovland. - Hann ryttar-Anders var vyrd mann i Eikjefjorden. Hann hadde vore i "da ridande kor", og kunne stande på hesten springande. (De same gjorde "gamle-Vossen".) Hann ryttar-Anders budde i ei stove vid hyllerunnin nedanfor stoveløna på Sørbøen. Hann Anders Olavson skal vere oppattkalla etter honom ryttar-Anders.

Ho faster fortalde: Einn laurdagskveld hann Olav kom tå Dala (d.e. Naustedalen) og nid i Ramsdalen, tyktest hann høyre barnegråt inni skogjin. Sundags morgonen fortalde hann da til kona, og bad Vårherre gjere da so at ikkje noko tå hans born skulde kome til å sitje soleis (men de vart vel so, korsumer).

Detta var um hausten. Og yve jol bleiv hann i fjorden. Hann kom tå Vikarimma, med einn timberflote, og da var noko seint. Då hann for frå Rimma, sa hann at dei heime vart vist ottefull fyre honom.

Da bles noko sterkt, då hann for frå land med floten. Utanfyr Storevikja bleiv hann då hann skulde halde floten frå båten. (Då folk fann båten, var øksa burte. Enn um hann hadde bruka denn til å feste eller løyse veggjer i stokkane og hadde stupa ut i.) Hann Kasten på Knolla (myllom Hovlandshamnin og Kvalvikja), bestefar til "Knolladeisa", haurde de skreik på fjorden, men for ikkje i båt fyr å bergje. Ditta furtalde hann trakst fyrr hann dø, til henne Abigel. Han Danel, son hennar Birte i Eikjehola (dotter hans Olav) fortalde ei segn um at de stod eit kvinnfolk på Knollen og såg på, som på eit teater, berre såg, ikkje kalla nokon til hjelp. Hann Olav låg vist ei stund i kalde sjoen, (og ikkje fekk kome seg oppatt i båten ?). Ditte kvinnfolkje hadde einn sveinungje, som ho kalla berre Lilen. Ho var so kvina i måle, og folk fortalde at då hann Olav såg henne stande der og gape, ropa hann gjeipande til henne: Lilen !

- Då hann spele-Jystein-Olav bleiv, var sonen Anders 3-4 år, og broren Salmon fekk brjost.

- Ho Abigael fekk 6 daler i buet for "Begravelses Vederlag" so likje vart funne, og gravsett. De vart halde arvskjipte etter honom, - og eit medals bu etter einn plassemann.

Aae 1818 den 27de Maj, Registration paa Gaarden Hovlandshavn under Gaarden Hovland i Brantzøe Skibrede, ved Lensmand Ludvig Tyvold og Vurderings Mænd Lars Andersøn Høedahl og Anders Johannessøn Vadset efter afdøde Huusmand Ole Østensøn. Enken Abigael Erickdotter og Arvingerne:

1. Sønnen Erich Olssøn 10 Aar Formynder Axel Olssøn Hovland

2. Sønnen Henrich Olssøn 9 Aar, Formynder Ole Baarssøn Hovland

3. Sønnen Anders Olssøn 7 Aar Formynder Lars Anderssøn Høedahl

4. Sønnen Salomon Olssøn 3 Aar Formynder Lars Anderssøn Høedahl

Enken antog til Laugværge Lars A. Høedahl.

Aar 1818 den 10de Julii holdtes Skiftesamling paa Tingstedet Vaage med V. H. Vid og C. Berg og Lensmand Ludvig Tyvold. Nærværende Enken med Laugværge og Formynder Axel Olssøn Hovland.

Boets vedkommende vedblev fremdeles at modsige Anders Sæterlies Fordring hoes Boet. Forøvrigt havde ingen videre at erindre men Vedkommende begjærede Skiftet snarest muelig sluttet.

Boets Indtægt.

Løsøre udgjør Boets

Formue = 47 Spd. 1 o. 7 s

Gjeld 27 18 -

Beholdning 20 - 13

deraf SkifteOmkostningene

Skifte Placater - 1 o 8

Skifte Sall - 1 8

Lodsedler 2 4 16

Skiftebrevet 4 Ark 1 3 -

Bekræfting - - 20

Indførelse - 2 16

Stemplet Papier - 2 16

Skifte Vidnerne - 1 8

Fogden - 2 16

Skrive Materialier - - 3

7 - 13

Lensmanden 1 1 -

Vurderingsmænd - 2 -

8 3 13

Begravelses Vederlaug 6 - -

14 3 13

Igjen til deling 5 2 -

Hovedlod 2 3 12

Broderlod - 3 9

Udlodning.

Sorenskriveren for Skifteomkostningerne =

7 Spd 13 s

1 Koe Liteban 5 - -

1 lys Sauv med S.L. 1 - -

1 sort do. med do. 1 - -

udi L Skjærring 13

7 - 13

Lensmanden for 1 Spd 1 ort

1 Kiste med Laas 1 - -

udj 1 Skjærring - - 12

3 vandbøtter - - 12

1 1 -
 

Vurderings=Mændene 2 ort

1 Naver No 1 - 2 -

Lars Haukaan for Fordring

4 o 12 s

200 Tøndestav - 3 -

1 Naver No 2 - 1 12

- 4 12

Anders Sjurson Egefjord for Fordring 9 Spd

1 stor Gryde 2 - -

12 Saugebord 1 - -

1 liden Floer 1 - -

1 Nøst 5 - -

9 - -

Markus Sandvig for Fordring 4 Spd

12 Stk. Huusetømmer 3 - -

1 Øx No 1 - 3 -

4 Melkasker - 2 -

4 - -

Inger Egefjord for Fordring 2 o 12 s

1 Ørestrok - - 12

1 Rok - 2 -

- 2 12

Olline Erichsdatter Egefjord for Fordring 4 Spd 3 ort

5 1/2 Vog Næver 2 3 18

6 nye Furretønder 1 1 -

1 graat Vederlam - 2 -

6 gl. Furretønder - 1 -

4 3 -

Daniel Langedal for Fordring 10 s

Hr. Pastor Rennord for Fordring 1 Spd 8 s

1 Gjed med B. K. Penneros 1 - -

Joen Abelsøn Hovlandshavn for Fordring 7 Spd

1 gl. Røgstue med Bagstue 5 - -

1 liden slaae Gryde 1 1 -

1 Amber No 1 - - 4

2 Hakkegræv - 1 12

1 Kiste No 2 - - 12

1 Amber No 2 - - 6

1 Drikkeflaske - - 2

Hos Enken - - 16

7 - -

Enken Abigel Erichsdatter for Begravelses Vederlaug 6 Spd og Hovedlod 2 spd 3 ort 12 s = 8 Spd 3 ort 12 s

1 Ildhuus 1 - -

1 Koe Julebarr 7 - -

1 lys Veder - 3 -

hos Elias Gjertsøn Løetuft - 1 16

8 4 16

Lægger til Joen Abelsøn - - 16

sønnen Anders - - 3

sønnen Salomon - - 9

8 3 12

Sønnen Erich Olssøn for

Arv 3 o 9 s udi 1 blaa og

hvid Gjed med B.K. for 1 spd.

- 3 9

Sønnen Henrich Olssøn

for Arv 3 ort 9 s

udi Ditto Gjed - 1 15

udi 1 sort og hvid med H.K. - 1 18

- 3 9

Sønnen Anders Olsøn for Arv 3 ort 9 s

udi 1 sort og hvid Gjed med Hannekjed

for 1 Spd - 3 6

Hos Enken - - 3

- 3 9

Sønnen Salomon Olsøn for Arv 3 ort 9 s

1 lys Fjorgiæmmer - 3 -

hos Enken - - 9

- 3 9

Udgjør Boets Formue 47 Spd 1 ort 7 s
 

Ei tid etter hann Olav var bliven, gjipte ho Abigel seg med honom lange-Jo, nordfjording på arbeid i Eikjefjorden. I kyrkjeboka er dei innskrivne soleis:

Copulereret d. 12 Maj 1818 Ungkarl John Abelsen Aae af Gloppen Præstegield med Enkekonen (!) Abigael Ericksdatter Hovlandshavn.

Og 16 august 1818 hadde dei fyrste barne til kristning. (2 av fadrane var ur Storevikja - der var kome einn annan nordfjording.)

Ho kunne ikkje greide seg åleine, med 4 små born å syte fyre. Da var ikkje tå elsk, at ho tok hann Jo. Hann kom til Eikjefjorden sum so mange andre hyingar, fyrst på arbeid. Hann var langvoksen, og elles kjend fyr å vere einn spak mann. (Einn dag hann stod i arbeid på eit tak, kom einkven og skjelte på hann fyr noko. "Sjelle du, eg tekkje, eg" sa hann Jo.)

Jo og Abigal var gjipte i nokre år - so lengje at hann Erk Olavson var stor nok til å gjere pretter med stjupfar sinn. Hann Jo helt på gamal sed, t.d. tjerekrossar på dørene i juletid, grev i bekkjin o.a. Ho Abigel likte da ikkje.

Hann Jo vart sjuk, og ho Abigel vart ekkje 2dre gongjen. Ho var ungt kvinnfolk endå, og venleikjen helt seg vist. Eikorleis vart ho i kjennskap og vinskap med einn Simo i Synnarvikja (fyrr hann vart tylen), og dei vart kjende fyr hopehav sum alt folk fordømde. Kor mykje eller lengje hev eg ikkje frett. Men det vart rekna fyr slik skamm, at hann Anders (farfar minn) ikkje gjekk i jordferda etter mor si. "Eg va ‘kje go te".

Ho Abigel hadde da vist ikkje gott dei siste åra. Da hadde vore rimelegt um ho fekk bu hjå folkje sitt i Hovlandshamnen, etter alt ho hadde sysla der. Men ho kom på legd.

Stakkars Abigel, sum var ung og ven, og fekk vanlagnad gong etter gong.

Abigel og Jon sine born:

Ole Andreas døpt 16 aug. 1818

Ole Ananias døpt 23 mai 1820, livde 3/4 år

Hendrick døpt 2 sept. 1821, livde 12 vikur

Men 2 til, som livde og vart gamle:

Hann Hendrik (hann eitte etter halvbroren Hendrik Olavson) hann vart Hendrik Jonson, gjipte seg og flutte til Reksta, vart vælvyrd mann der, og fekk mange søner. Av barneborna er einn doktar, einn jurist, einn (stor) skjipreiar, - alle skriv seg Reksten.

Ane, gjipt med honom Hallvard i Kåsa, Sunde, Askrova. Dei hadde ein son Jakop som vart dugande smid i Bergen. Og ei dotter.

Borna deira Ola og Abigel var 4 søner som her er nemnde, men myllom dei tvo yngste var vist ei dotter Ane, sum dø (og sidan vart uppattkalla - de vart ho Ane i Kåsa. Hann far, Abram Andersson, skulde vere noko lik henne, svart hår o.a. - de var vel ætt-arv på Abigel-sida.)

J Hændrik Olavsson. Da er snarast å skrive soga um næsteldste sonen, Hændrik. (Da namne kom mykje i bruk etter 1800 hjå naustedølingar, og var vist av vyrdnad fyr bygdalækjaren Hændrik Anjasson Sæle.) Ho Abigel sa at hann Hændrik var denn snillaste og beste av deim (og so var vel hann Erke i hinn enden).

Men hann vart ikkje 11 år gamal. Hann vart sett upp å Hovlandshogjin te hånå Søren (far hass Måns Vasset og hass Aren i Vikabakkja). Ein dag han skulde kjøyre (10 år gamal svein !), fekk hann skad av ei skjerhelle, i eitt kne. Da sette seg ilt i, og enda med at hann dø.

Etter honom (døypt 22. mai 1809 Henric Elias) vart 3 sveinar uppkalla på Stigane, og vanlukka ymseleis fylgde deim alle.
 

J Eirik Olavson - hann Erk i Hamna (1807-25.1.1861) var eldst av dei brørne o vart jamt verande i Hovlandshamnen. Med altfor lite å gjere, medan brørene var ute frå dei var små og tente seg meir eller mindre helselause. Og stjupfaren lange-Jo på arbeid i bygda.

Hann Erk vart denn hann var mykje av di hannvoks upp som villstyring. Hann hadde gott vit, og stort mod, so hann vart etter kvart kjend fyr uvyrdne ord. Folk lo og lika da. (Men eg hev inkje frett um annan uvyrdskap, eller um slagsmål.) Folk hadde moro av å minnast, lengje etterpå, sumt hann hadde sagt eller gjort. Da var vel lynde-arv etter farfaren, hann spele-Jystein.

Um de kunne ha hent noko so utrulegt sum at hann hadde vorte stortingsmann frå Sunnfjord, hadde hann vorte meir kjend en denn berrsøgne stortingsmannen bonden Teis Lundegard frå Agdesida. Hann Erk hadde vel vorte meir til mann, um hann hadde liva ungdomen under tukt og rettleiding av faren.

- Her er sumt sum er fortalt um hann Erk, - (forutta de at hann purra stykfaren).

Da va enn præikesyndag, ho Abigel va me Kjirkjinne. Då hadde hann Erke tekje på seg bruggomsklæå itte faren, å gjekk å dræiv framme kjirkjinne. Hann va vist atjæn år då, so hann fylte ikkje væl i klæa! De gjekk æi kjæring tå Hovland inn i kjirkja å tyska te hinne Abigel, at no torte ho sjå-ut itte sån sinn. - Då vart hann klagde te presten, for de hann va otolige med morene. "Men naade skal gaa for ret", sa hann Erke te presten. - Og presten skrytte me hinne Abigel, at ho hadde enn kloke sån ! - Sia tok ho Abigel vesten og laga huver til borna.

(Ho Oliana faster visste mykje å fortelje u Hovlandshamna. Ho va dar længje, fyr faren busette seg på Stegå.)

- Hann Erke lærde seg noke te spele på fiole, men kom visst ikkje so langt. (Hann vart mæire like hann spele-Jystæin (farfaren) me å sæie sumt sers, so folk hugsa længje itte.)

De va sjølsagt at hann, som alle andre fjorabranda, for på fiskje. Eg har ikkje haurt noke sers frå hånå dar.

Synnfjoringanne for te bynn vår å haust, te selje å kjøpe. Hann Erke va vel månge gångje i bynn.

So va da ett kveld at hann å nokre andre gjekk å såg itte ett gjæntehus. Da vel me Naustå, dar va "Vestindia" å andre sleke stasjone. Karane va kje kjende dar i gatinne. Hann Erke gjekk fyre, let opp, å såg inn. Å enn sta snudde hann seg åt hine å ropte: "Her e rå!" Ditta va ett or eikjefjoringane ikkje kunne gløyme, da vart kjent vie staene, å folk tok da oppatte te mange andre høve, (kanskje endå - ?)

Her e ei tå prettå hass Erke: Hann Simå i Synnarvikjinne, då hann va vorten galen, kom enn dag i Hovlandshamninn. So sa hann Erke: Du Simå ska gå bort i stæua hass Rasmes, å bere mjøltynna dæira ne i fjæra. Da gjore hann. Dar va folk i stæuinne, æi gammalde kjæring vart rædde, mæn dei torde ikkje sæie noke. Æi stond itte sa hann Erke: Du Simå, tak å ber tynna oppatt i stæua. Da gjore hann, - te gle fyr hånå Erke !

- Hann Joans i Steindala va kjend fyr å kunne mæir en rett va. Hann kom i hamninn og vilde kjøpe sild av honom Eirk, men hann vilde ikkje selje. Då truga hann Joans: "Du ska sjå da på etkvert !" Men hann Erk ropte imot: "Vilde eg, so skulde du ikkje komme levande bort om Kjirkjegaren !" Hann Joans vart levande rædde, og laut fare. Hann fekk ikkje sild.

- Da komm norfjoringa ne i Eikjefjoren å selde pylse, Da var hann Erke galen fyre, å rådde folk ifrå: Æistepylse skulde ikkje noke menneskje kjøpe !

I Synnfjor har vore mykkje trætte myllå folkje å prestanne, om ymse tolle prestanne skulde ha, på 17 hondretale mest om ofremæla. Om sleke trætte kom te tings, vart dar æi avjær, å darme fre. Men i Eikjefjora var ugræie me ofrmæla mest te 1900.

Dann ti hann Erk i Hamna va på da morskaste, va bæiske trætte me presten om ofremæla. Da va vist i kjirkjinne at dæi hadde orsjipte eller kjav, å somme vart ekste - hann Erk i Hamna kansjemest. Hann hytta te presten (Irgens), å sa ettkvert. "Vil du slaa, Erik Hofland?", spurde presten. "Næi, - mæn eg merkje so te", svara hann Erke. (Ditta va og noke so folk hugsa længje.)

Da vart me tia ryse ilt fyr hånå Erke. Æikjefjoren (å Holmedal, å Vilnes) va veste bygdane me spillsykje. Å hann Erke vart spilte, fekk stygge krøkte fingra, - mæn stondå rette hann dæi framm imot nokinn, liksom te skræmme, på enn sers stygge måte. Hann vart ikkje sænde te spitalen, mæn dø i Hamna (25. januar 1861).

Eirik Olavson Hovlandshamnin møtte i Kjinn forlikskommisjon 3. oktober 1860. "J Landmark paa Kinns Fattigkommissions Vegne imod Erik Olssen Hovlandshavn angaaende Betaling af den ham ilignede Ølskatt for 1858-1859 med 2 Spdl. Klageren mødte personlig, for Indvarslede med Fuldmagt af Dags Dato hans Søn Ole Eriksen" - Inkje forlik, saka vart vist til retten.

Ho Synnyve i Hamna kona hass Erke, va dotte hass Ola i Svartomlinne.

Hann Erke va vist ikkje nokinn kjælen kånemann. Da e mæir av sure minninga om samlive dæira. Dæi hærme æi spite. "Ho Synnyve har laga æi hue te meg i sju år, å mynstra me hinne kvert vår". (Hua vart ikkje færige.)

Mæn mest hugsa folk at hann ænda æi trætte me kåna soleis: "Eg kunne likso snart ha vorte gjipte me æi onnor - i same åra, me same Øla !" (Dæi vart gjipte 28. desember 1838.)

Ho Synnyve måtte vel me tia tenkje at da hadde vore best fyr hinne og, - då ho vart vis om at mannen var spillsjuk, og at sjukdomen vart værre itte kvart. Ho laut sjå fingrane kver dage !

Dæi fekk 2 søne, Ola fødd 1840, og Dræier 1845. Da har vore noko humming om at hann Erke ikkje va far hass Dræier, mæn enn jaktesjippare (de va mange tå dæi, i dæi store sildefisjå i Synnfjor).

Slikt e ikkje mauelæ å få noka visse om, vi fær lite på da so e innskreve, å vart gjeldane. Mæn vi må spyrje om grunnen te at 2dre sånen fekk slikt onaturlæ namn, Dræier, ett ættarnamn (mykje i bruk i Kjøbenhavn og i Bergen). Fyrste tida va de skreve Lars Dreier, eller - - Dreier. Mæn itte kvert vart fyste namne glømt, å hann vart æitande bære Dræier i Hamna.

De va einn Dreyer, bror te kåna te Alstrøm so bude i Polla i månge år.

Å enn ting hann Erke drog i seg at sveinongjen hadde dinne karen te far, va hann Erke væl mann te å få hann døypte me da nemne, (å kansje åtkomst enn go låtte fyr namnfestringje). (Ka ho Synnyve sa, ho so viste de so va sant, æ omauelæ å vite.)

Brørene Ola å (Lars) Dræier va kje tæren like. hann Dræier va ljøs å vakker. - de va hann Ola ikkje. Men dæi va vist mæir olike i lynde. Hann Ola einn vanlæ græie mann i alle måta. Hann Dræier hadde ett anna lag, finare på æi vis, å fint sagt, måtte du tænkje på dæi gamle farisæane, (dei va ikkje synnfjoringa !) når du vart kjende me hånå.

Da e likt te at Dræier-ætta helde seg fyr å vere noke av anna folk en hann Ola Erkson, - dæi skrive seg jamt "Dreyer Hofland" (etter døypenamne) å darme gjere seg te noke anna en hine æikjefjoringanne. (Men Forlikskommisjonen vilde ikkje godtake namne (nr. 2) Dreier. Son hans skreiv dei Erik Matias Larssen Hovland.)

Brørene (halvbrørene ?) Ola å Dræier vart all si ti buande samen i Hovlandshamna, å vart ikkje namngjetne anten fyr ilt elle gott. Dæi va ikkje rike, men græidde seg.

I folketeljing 1875 fær vi vete da mætaste om dæi. Folketeljinga 1875, Hovlandshamnin Olav og Dræier.

J Olav Eirkson fd. 1840 gjipt med Oliana Gunnarsdotter tå Horsta i Naustdal. (Elen Andersdotter fd. 1806 var i braud dar.)

Born: Marte fd. 1866, Maria 1868, Elen 1872

J Dreier Eirkson (i Nystova) fd. 1845 gjipt med Ane-Judetta Olavsdotter fd. 1843. Son: Eirk 1874, døtre: Sofia 1868, Oliana 1871.

Olav og Dreier hadde i lag bue uskjift etter foreldra, men hadde kver sitt hus og husstell. Dei fødde 3 kjyr, 1 svin, 12 sauder og lomb. Sådde 1 tunne havre, 2 1/2 tønne potetur.

Båd Olav og Dreier fekk døtrer etter 1875 og. Eirk Dreierson vart vaksen. Hann hadde tilræde, kjøpte seg einn slupp, men gjorde berre 1 tur. For hann vart sjuk ( av tæring ?) og dø, berre 26 år. Sume av døtrene hans Olav og Dreier vart gjipte (på Hovland og Eikjefjorden, og ei på Abbedissa i Nordhordland), andre vart ikkje gjipte (dei tente, eller sydde).

Kvern hev vel vore i lange tider ved elva i Hovlandshamna. Og noko av innkoma var å male fyr andre, sum ikkje hadde kvern.

Bordsag var dar vist ikkje fyrr i 1862, då Jens Olsen kom, "frå Sole" (vist på Jeren) ein mann med tiltræde (kona æitte Anne, ho vart "Olse-kjæringja"). I 1875 åtte Jens Olsen sag i Hovlandshamna.

Dette vart annleis åre etter, vist etter noko valdsverk. "Jens Olsen mod Ole Eriksen Hoflandshavn ang. ulovlige Handlinger mot hans Person og Eiendom. - Forlig: Ole Eriksen Hovlandshavn betaler til Jens S Olsen i Afstaaelse af deres Sagbrug med Grund paa Hoflandshavn - Grunden hjemlet Klageren ved Grundseddel af 27 Mai 1862 - 25 Speciedaler, hvoraf 9 Spd. ærlægges til 29 September dette Aar, 8 Spd. til 29 Sept. 1877, og Resten, 8 Spd., med renter 5 % aarlig til 29 Sept. 1878. (Rentene beregnes fra 29 Sept. 1877.)

Med Bruget følger alt Tilbehør, som nu findes ved samme, og bliver Klageren Indklagedes Hjemmelsmand for Afstaaelsen. Alt øvrigt Mellemværende Parterne imellem til dato skal være op-og afgjort. Omkostn. - Klageren betaler 3 ort og Indklagede 2 ort, tils. 1 Spd 1 ort.

Brister nogen af de nævnte Betalingsterminer, er hele Beløpet 25 Spdl. forfaldet."


 

J Salmon Olavson - hann Salmon på Stia - var yngste son te Olav og Abigel i Hovlandshamnen. Han vart fødd og heimedøypt 4 juni 1815 (og kyrkjedøypt 11 juni 1815 - da var vel i Eikjefjordkyrkja, sum vart vigsla i 1813. Broren Henrik var døypt i Svanøykyrkja.)

Hann kom vel ut i teneste alt då hann var barn, sum andre husmannsborn. Inkje sers hev eg haurt gjete um denn tida. Hann vart vel verande heime i Eikjefjorden. Hann vart vaksen, og gjipte seg, og fekk eitt lite stykkje inst på Hovland. Dei kalla det Stiginn, vist etter Stokke-stigjinn frå Hovlandshamaren nid på Eikjefjord-bøen. (Da er einaste råk, på mange hundrad meter, myllom Hovland og Eikjefjorden.)

Hann Salmon var vist einn spake mann (som broren Anders), men hann kunne vere kvasse te svare fyre seg. Da va ein dag hann va i skjysse, me doktar Høst, å tykte at doktaren va fullængje på kontore. Hann gjekk inn o ba doktaren skonde seg. "Tror du jæi firer dæi ?" sa Høst. "Fan skjire fire eg helde !" sa hann Salmon, - og Høst kom.

Stigjinn var endå mindre en Stigane, so dei laut vere gott umm-seg sum skulde livberge seg dar. I folketeljina 1875 er skrive at dei på Stigjinn fødde 1 kjyr og 12 sauer og lomb.

Hann Salmon tente seg jamt nokre skjillingar med å bryggje. Dei sum vilde vere visse um gott øl, til brudlaup og elles, dei fekk honom Salmon til å bryggje.

Hann bryggja åt honom Samson (Hopen) på Sørbøna, øl til å selje, - og da laut vere tunt ! Samson let ille, dar gjekk for mykje til. Då svara hann Salmon at "når du teke 2 skjeling potta, kann da ikkje vere bære vatten". - Hann bryggja åt honom Samson kver måne.

Huslyden på Stia er uppskriven i folketeljing 1875. Hann Salmon var dåen, og husbond no var ho Susane Olavdotter fødd i 1828. Ho var "Husm. m. Jord" (og "Fiskerie"). Borna henner og hans Salmon var:

J Ole-Hændrik fødd 1856 og

J Ole Andreas fødd 1859. Dei "hjælper Moderen". Døtrene :

J Maren fødd 1863,

J Elen Maria fødd 1867 og

J Andria fødd 1870.

Dei vart vanlege true arbeidsfolk, mest i Eikjefjorden. Eg kjende henne Andria, ho var nokolite halt. Mora, ho Susane, vart so gamal at eg fekk fotografere henne.

Hann Ole-Hændrik Salmonson på Stia var ei tid so lik honom Johanes Andersson på Stegå at dei kunne ha vore tvillingar. (Dei var syskjyneborn, brødrungar. Soleis kann ættmerkje halde seg.) Hann sysla mest med sjyen, og tente seg upp so hann fekk ein slupp, og budde på Flatenese, Florelande. Hann var gjipt, men dei hadde ikkje born.

Ole Andreas, denn næsteldste, vart berre kalla hann Ola på Stia. Men um sider flutte hann derifrå, inn og nid på Øvrebøen av Eikjefjord-garden. (Og Stigjinn vart berre ei bot av Hovland so sum fyrr.)

Hann Olav Salmonson var einn traust og vakker kar, og hadde vist ei god makt. Men dei segjer hann vart helsesprengd ein gong hann var på have i eitt farty sum tok til å leke, og dei laut pumpe alt dei vann um dei skulde nå land. Hann Olav var sterk, og da viste dei andre, og livde seg - men hann dreiv-på, meir en hann hadde gott av. Dei nådde land. Men hann vart ikkje langliva.

Hann Olav var gott gjipt, og gjekk ikkje langt etter brudr. Dei fekk 4 søner og 4 døtrer, friske vakre folk, gangs arbeidsfolk ymseleis. Men ugjifte !

Sønene hans Olav på Øvrebøna:

J Salmon, skræddar

J Olai, bonde og fiskar

J Anders, "altmuligmand", god i alt, på sjo og land

J Hilmar, bakar o.a.

Da er ilt å kome i hug at so traust ættargrein som folkje "på Stia", ikkje fekk grøne kvistar.

Halvbroren Hændrik Jonson spurde hann te råss, om hann skulde gjipte seg med hinne Oliana, dottera hass Mass Hovland. Ho hadde pænge. Hann Erke svara: Tak hinne, tak hinne trakst ! O de vart ikkje længje fyr de vart bryllaup.
 

J Anders Olavson ur Hovlandshamnin, - hann Anders på Stegå (1812-16.2. 1870). Hann var 3dje son hans spel-Ystein-Ola og hennar Abigel. Hann og brørne vart so altfor tidleg farlause, og kom-til å lide mykje fyr da.

Eldste broren, hann Eirk, vart verande heime i Hamnin, hjå mora (og stjupfaren lange-Jo), men hine laut ut og tene meda dei var berre born.

Da sum no kjem her, er mest etter henne Oliana, eldste dotter hans Anders Olavson, og sumt haurde ho av henne Abigel farmor si, men de meste fekk ho vite av faren sjølv.

Hann vart sett inn i Eikjefjord-garden (storetune dar) då hann var liten, til å gjæte, og dar vart hann verande mest til dess at hann gjipte seg.

Mæn einn vår og sumar var hann gjætslebarn på Setelidåsen, og då gjekk da so sum faren hadde ottast (frå Ramsdalsheida): hann leid so ilt at hann sat og gret uppi markja. Mæn dei fretteheime kor ilt hann hadde da, og morsystera, ho Brite (eller Olina) Eirkdotter, sum var budeigja i Eikjefjorden, fekk hann darifrå - ut på sumaren. (Da var vist ho sum fekk han dit og.)

So var hann 2-3 år i Storevikja, men dar helt hann på å verte helselaus. So ung og liten hann var, laut hann kjøyre store loss, sum hann ikkje vann styre utan hann fortok seg. Då meig hann blod.

I Eikjefjorden var hann i 9 år, og gjætte støtt. Hann meinte sidan at hann skulde ha gjætt eitt år til, fyrr hann vart dreng, for hann fekk ikkje tid til å lese presteleksa. Da gjorde til at hann ikkje slapp fram - hann kunne ikkje da 5te but (da var vel Pontoppidan sine ord attåt o bude). Hann og 5 andre vart attsette. So hann gjekk i lese i 2 år.

Hann va enngång i Hamna å slo, da va kalt i veira, å hann va kæite tå slåtta. So tok dei te å kaste sild onde land. Dar va so vanskapt te få nota-øyra i land (da va vel myllå Hovland å Æikjefjoren, dar e grunt). "Du Anders fær gå - ", sa hann Erke. Hann Anders gjekk i sjyinn å drog togje i land. Mæn sia vart hann sjuke (hann naus ikkje på 5 år), å kom vist aldre att i fulle makt.

Dar i Eikjefjorden vart fostra tausa Ales Abramdotter frå Værlandet. Ho vart vaksa, og gjipt med honom Anders. Dei kunne ikkje gott vere tenarar jamt dar i garden. Hann såg seg umm etter jord til einn plass, men da var ikkje so lett - alle bønder var rædde fyr å late nokon få jord å rydje og dyrke. Hann gjekk langs strendene av Eikjefjorden og Sunnarvikja, og såg etter jord å få rydje. Og der var sumt gott (t.d. Leirvågjin), men hann laut nøgje seg med da sum kansje var harknaste, eitt stykkje sum haurde til Ystetune i Sunnarvikja. Da eitte Stegane (dar var einn (bratt) stig, eller fleire, frå sjøen o upp på rimma).

Dar fekk hann lov å rydje, og setje hus, på plassemans vilkor - (nokre dagar vinnearbeid - men hann kom ikkje til deim). Noko avgjipt.

Stegane e noke av denn lange Vika-rimma, myllå Synnarvikja å Hopinn. Dar vart mange plassa itte kvert. Mæn då hann Anders kom te Stegane, va da bære enn uttafyre, so eitte bære Rimma. Innafyre va ikkje langt te Yste Myra i Synnarvikja. (Nærast Stegane va ett græitt lite stykkje te rye, mæn da kunne dæi aldre få kjøpe.)

Da va stor-te at plassen va nær sjyinn, me von om æi fiskekoke når hann kunne ta tia te fiske. Hann so alle andre fjorafolk va på vintrafiskje, å somme tie kunne da verte te æi jelp.

Mæn meste bale, da meste av åre, va te rye å bryte jor - te åkr å bø - tongt å sæint me ræiskap so va då. Steganne so hann fekk, va ei harkja mark, da meste altfor grunt, myllå berg. Om våranne laut hann spa me omtanke, at hann ikkje spadde ne på bergje!

Å so va da bal me å få seg hus. Ei orlita bu på Stegå va vel flytt u Hamna. Om sommaren bruka dæi mykkje å elde onde enn liten hillere, å kalla da åren.

Løa å floren va små, å vart altfor små. Gjeitene å sauinne sto i so lågt romm at ho Ales laut gå på knenå når ho skulde gje. Å fremst sto store gjæite å vilde rive te seg alt, når ho kom krypande. Ho laut kaste høydotta inn ! Hann Anders va inne enn dage, å skulde vøle noke, å fekk ryse ilt i ryggjinn av å gå krokjinn der.

Stegane låg so langt frå sjølve Synnarvikja so da va lite av markja ne onde Nipa so hadde namn. Mæn dar va mange sta so va noke sers me, å hann Anders ga namn itte kvert, bå uttagjæres å innagjæres.

Ne me sjyna hadde hann naust, å kvennhus ett stykkje ifrå. Hann o andre arbæidde tynne, å selde. Joræigaren, hann Akslon i Ystetune, rosa arbæie hass: Når da e gjort, då e da færigt.

Hann laga laggekjerald og mjøltynne å vogge å armstola o alt anna te huse. Hann fann somme merkjelæ ømne av fure elle bjørk, dæi laga hann te noko sers husbuna. Av slikt va mange på Stegå.

Da voks nokinn skoge myllå plassen å denn stubratte Vikanipa, nukk te brænneve, å noke te husetimr, fure te tynnestave, å bjørk te famneve.

Om vintrane rodde hann fiskje, å kom i lag me mykje folk, kjent å okjent. Aldre vilde da høve seg so at hann fekk møte hann Tængl-Ola i Sandvikja ve Høyvikja på Atløynna, bror hinna Ales. Anten va hann ikkje kommin, elle hann va faren te enn ann sta. Mæn hann møtte ho Rakel, syste hinne, i bynn. Hann Anders viste om frænda på mor-sia, me Stavang. Mæn sia hann va fattige, vart da ikkje noko samhav me dæi (sa ho Oliana faste).

Enn tå frændane va hann Nils i Skjeljevikjinne, so vart yve 90 år. Å nokre gangs kara på Marøynene (ve Svanøylande). På mormor-sia va hann frænde te folk på ei tå Apnaset-jorå. Å te hann Mass i Stendala.

Hann Anders hadde vist lite elle inkje samhav me halvsyste si, ho Brite i Æikjeholene (Naustdalskletten). Helder ikkje me syskjenebonn på Kløppstølen.

Mæn enn fjerrare frændskap viste hann væl om, å dæi budde nær. Da va ho Lovisa i Vasseteholene, å systra ho Ingjeber på Rimminne. Dæi va døtrene hinne Johane på Bergja i Naustedala. Systrene te dæi namngjetne Bergs-karane. Ho Johane va tå Svorstøla, å dar ifrå va farsyste hinne og, ho Anne, mor hass spele-Jystæin. So dæi va 3menningane hass spele-Jystæin-Ola (å hann Anders på Stegå 4menning te borna hinna Ingjeber og hinna Lovise).

Da gjekk nokre år fyr hann fekk brote opp denn magre Stegamarkja te enn simpel plasse, so da vart høy te æi kjyr å nokre gjæite å saue. Dar va lite av markja so dugde te åkre, forlite te mjølmate, so da va vist mangt ett matmål at dei ikkje fekk ete seg mette.

Hann Anders å ho Ales fekk mange bonn: 2 døtre å 6 søne. Itte kvert so dæi vart halvvaksne vart da korkje arbæi elle mate på Stegå - te snake bonn, å dæi vart sænde ut på gardane i teneste. Da va likt seg, fyr alle i denn aldrin: da va te gjæte. Dar dæi kom, va no so mykkje te gara at alle fekk ete seg mette tå graut o mjelk te middas, å ann mate te hine måla.

Hann far, Abram Andersson, fortalde at då hann gjætte heime (på Stegå) vart hann stondå so volten at hann åt (fure) kommare. - Da va vel bære dæi 2 elste, Oliana å Hændrik, so ikkje gjætte. Foreldra laut vel ha dæi hæime, te hjelpe seg i arbæia. (Ja kansje hann Salmon ikkje gjætte helde - hann va noke halte, so hann kunne ikkje vere snare nukk te styre gjæitene te å frå i markjinne.)

Bonn gjætte te dæi va komfirmerte, sia vart dei tenarar i lag me dei vaksne, inne å ute. - Å om da ikkje va tenest å få i bygdene, for dæi te bynn (elle i sigling).

- Gjæting i mark so e ojamn allelæis, me gjæite å andre krektige dyr, e ett arbæi so titt røyne mykkje. Da e enn strænge skule, å dæi so legge da på seg, dæi venst til å kunne græie ka-so-helst, dar da gjeld om å vere gløgge å snare å orædde. Da va ett "skule-fag" so ikkje e makjinn te, mæire vært en mangt ett "fag" i skulanne no.

Da gjore vel ilt å sænde frå seg borna, te gjæting fyr andre, mæn da laut-te.

Hann Anders va barnekjære, sång å leika me dei små bonnå, å glæddest å sjå at dæi voks å mannast. Kjæraste sån hans va vel denn elste, hann Hændrik, å dinæst hann Abram, far minn.

- I Æikjefjora, å mange andre bygdalag, æ da ei vis, at folk fær utnæmne, av so dei ser ut eller noko so hænde me dæi. Di galnare utnæmne da e, di vissare helde da seg, - kann verte på mann itte mann, på same gara.

- Han Anders på Stegå fekk seg æikorleis ett nytestamænte, å da vart kjent, å va hilde fyr nokosers (på enn plasse !) Darmæ kom utnæmne Stegabibelen, å har hilde seg, på ittemænnine, i hondre år !

- I somme år va væl nokre veke at dæi ikkje fekk ete seg mette te noke mål. Da laut røyne på, bå i hold å i hug, å stondå meir fyr matmora en fyr husbonden. "Ho mor va ett helvete me hånå far" - da va far minn, Abram Andersson, som kom-te å sæie ditte enn gong, hann mintest banndomsdagane hæime.

Hann Anders på Stegå bruka vist same rå so andre: te døyve hungrin me å tyggje tobbak - æi låke rå. Når hann jamt va i arbæi, å somme tie ikkje fekk nukk te ete, laut hann verte arme, so hann ikkje orka når de røynde sers på. Da va enn vintramårå - at da hadde snya ryse mykkje om natta. Dæi va mjøllause, å hann Anders tryste seg ikkje te stampe i store sny, inn i bygda itte mjøl. Då klædde ho Ales seg i karmannbrok, å so kava ho seg inn i Synnarvikja, å kom atte me mjøl.

Siste dagjin hass, då va da hann so for itte mjøl. Hann va ne te kvennhuse (me sjyinn) å mol, å va på heimveg me mjølhita. Hann kom ikkje langt, hann kvilde seg ve enn store stæine ("bestefarstæinen") - dar sæig hann ne. - Ho Ales tykte hann va mæir en måtelæ sæine hæim. Ho gjekk ne, å fann hann ve stæinen. Ho tok han på ryggjinn, (hann va vel lette !) å bar opp i tune. No vart ho itjande ænkje, i mange år.

Hann Anders vart ikkje gammalde. Men noke eldre en faren. Dæi vart kverandre like, og med di, at dei dø då dei sto i arbæi.

I folketeljin 1875 fær vi vite kor mykje hann Anders hadde vunne med rudningsmarkja Stigane. No fødde dei 2 kjyr, 12 sauer og lomb. Dei sådde 1 tunne havre, og sette 1 1/2 tn. potatur. - Og då var dar knapt mæir mark å arbeide med.

Ales Abramdotter ho Ales på Stegå (1823-1898) var kansje einaste budelending som vart buande i Eikjefjorden, - men fyrste barnåra var ho i Bergen, med mora, Janik Olavdotter (frå Sandøyna), som var amma.

Far hennar Ales var Abram, son hans Nils Nilsson Væren, i Værlande. Abram og Janik budde ei tid på den litle øyna Tængla. Dei fekk 4 born, men so bleiv hann (ved Tistelen?), og ho flutte til Bergen og tente, fyr amma, og vart verande dar. Dei hadde sønene Olav og Anders, døtrene Rakel og Ales. Anders vart sjomann, og hann bleiv. Broren vart all si tid heitande Tængl Ola, etter fyrste heimstaden (men vart buande i Sandvikja, plass onde Høyvikja (Atløyna). Systra Rakel tente ei tid hjå ein gastgjevar (i Korssonde ?) og fekk eit barn, sidan flutte ho til Bergen. Systrene Rakel og Ales vart spræke og vakre.

Ho Ales hadde mangt å fortelje frå barndomen sinn i Bergen. Mora kunne ikkje have henne lengre hjå seg, og ho som andre ammur sende små born til fostring i Sunnfjord. Da bar so til at ho Ales vart send til Eikjefjorden, mora hadde vist vorte kjend med kona til ein Alstrøm (svensk mann) som var komen til å bu i Pollen i Eikjefjorden. Ei tid var ho der, men vart so flutt til ein nær stad Knutsorkja, ein ørliten plass i Tangjen. Ho hadde låke minne darifrå (ei gamal kjering som låg, men hadde stav med seg, og slo etter henne, - husmora tok til seg gode klæde som vart sende til henne Ales o. y. a.). Ho vart flutt darifrå inn til Eikjefjorden, største garden, og der fekk ho båd mat og klæd, og arbeid nok, vart ei spræk og vakker taus. Dar tente hann Anders, son hans spel-Ystein-Ola, og dei vart gjipte.

Ho Janik måtte vantrivast av turråme-tenesta i Bergen i årevis, og kunne vere gretta mot borna sine. (Ho var tykkja på sonen Anders, hann var inn til henne eingong, og spurde um pengar til tobbak.) Ho hadde bal og utloger til henne Ales, båd i bynn og når ho var i fostring i Eikjefjorden.

Hann Anders og ho Ales for te bynn, so som siden var, og skulde kjøpe te bryllaup. Hann gav henne 1 ort, til snop og anna. Ho gjekk upp til mora, og vona på ei bryllaupsgåva, men fekk berre skjitord. "Du he vore meg ein dyr ongje alle ti". Ho Ales svara ikkje, berre gjekk ut og gret.

Ho Ales var so vakker og spræk no, at sume humma um at ho var for god til honom Anders. (Hann var svarthærd, vist ofte arbeid-sliten, og noko helsebråten frå yngda, då hann var i sjoen og drog notatogje.)

Da gjekk nokre år fyrr dei fekk seg hus på Stigane so mykje at dei kunne bu dar, og budde fyrst i Hovlandshamnin og Storevikja.

Dei fekk 8 born, dei eldste og yngste var døtrer.

J Oliana Andersdotter voks opp i Hovlandshamnin og i den nyrudde heimin Stigane. Sidan kom ho ut i arbeid og teneste i byen. Der vart ho gjipt med ein ekkjemann Kolbein Griggusson Hestad. Han var dexlemann, og dei vart kjende på sildarbeid i vårfiskja i Sunnfjord.

Dei fekk 2 søner og 3 døtrer. Dei 4 dø ugjipte, men dottera Hanna vart gjipt med maskjinisten Erk Hendrikson Reksta. (Han og ho Oliane var halvyskjyneborn.)

Då ho Oliana var lita, budde ho mykje i Hovlandshamnin, hjå farmor si, og hadde mangt smått å fortelje etter henne, um sitt folk, og andre.

Ho Oliana var stillfarande, men gladværig, vitug i heimestell, mykje frændekjær, og dermed til hjelp fyr syskjyn, etter kvert sum dei kom til bynn. Hann Kolbein åtte hus, i Tyskesmogje 14 (no Strangebakkjin).
 

J Magrete Andersdotter, denn yngste, vart vakraste. (Da var vel arv etter farmora, ho Abigel.) Ho tente ei tid på Vasset, men si meste tid livde ho i Bergen. Ho vart gjipt med politimann Kristen Hjelbrekke (tå Jølst), men hann dø tå tæring. Sidan var ho kjøken- eller husstyrar ymse stader. Ho var mykje kristeleg (ulik systera !). Ho helt mest lag med broren Samson og døtrene hans, men var jamt frændekjær med hine og. Ho hadde ikkje born.
 

J Salmon Andersson tå Stegå. Hann Anders og ho Ales hadde åtte born, å på Stegå va’kje levemåte åt so mange. Hann Salmon va yngste sonen, å hann vart ikkje gammalde. (Skal tru kvenn hann æitte itte ? Salmon på Vasset ?) Da æinaste eg hev hørt om hann, då hann va hæime, va de at hann va halte, å hann va sinte. (Da kunne høve gott i hop, fyr hann vandest te.)

Sia hann va halte, høvde hann vel mindre te fare ut å jæte jå andre. Æi ti itte hann va komfirmerte, for hann te bynn, dar va 2 brøre fyr (Samson o Abram). Hann kunne ikkje vere kræsen på arbæi, sia hann va halte. Bå i hass ti, å lengje sia, var da vanlæ at skomakarane va halte - - dei sete no på enn krakke hæile dagjinn - å stakkars Salmon Andersson tå Stegå kom i skomakarlære i bynn, vist i enn kjellare, so vanæ va, usunt i mange måta. Hann vart sjuke (av tæring ?) å dø onge.

(Eldste systera, ho Oliana, hadde vist godhuge fyr broren: ho kalla fyrste sånen sin Salmon.)

J (Karel) Hendrik Andersson tå Stegå

Hann fekk altformykje 2 døypenomn, som so mange andre då og sidan, - til ugreida. Heime eitte hann berre Hændrik, men kvar hann kom i bynn eller utland, vart hann kalla Karel, eller Charles. Hændrik-namnet fekk hann vist etter farbroren.

Da fylgde ikkje mykje lukke med Hendrik-namnet no helder - men hann eitte no Karel te ei hjelp (?)

Hann Hendrik voks upp på Stigane, og vart vist berre til hugnad fyr foreldra, og då mest fyr faren, hann fekk hjelp som hann ikkje kunne krevje av dottera. Sia hann Hendrik lengje va einaste svein, kunne vel faren ikkje sende hann frå seg (i teneste, so som brørne sidan). Hann voks upp tilspræk og gladlynd kar, med tilræde ymseleis. M. a. til å hogge famneved uppi Stiga-markja, og selje i Eikjefjorden. (Men da sveid lengje at eingong leid hann urett dar, med vid som hann førde dit.)

(På Stigom hugsa dei lengje eitt vie um hann: Broren Jakop var send i tenesta i Leirvågjen. Einn sundagsmorgon fekk hann lov å fare heim, og då såg dei at hann "va fulle tå lus". Hann Anders vilde kjembe sonen rein. Dei gjekk nid um stova, og faren hadde med seg ein tynnebotn til å kjembe lysene nid på, - hann vilde ikkje have dim i grase ! Hann Hendrik såg dei for med tynne-botnin, og då kom hann med einn pinnehamar, og slo ihel etter kvert som lysene datt ned på botnin ! (Kann hende karane lo.)

- No fekk hann Hændrik fleire brør fort vekk, dei voks og kunne vere faren til noko hjelp, og der vart vel for lite å gjere fyr eldste sonen.

Hann for til bynn og var dar ei tid. Då hann vart vaksen, kom han i vinskap med ei taus, dei vilde gjerne gjipte seg, men da kunne ikkje verte, sidan hann var plassemannson og ho jordmannsdotter. (Ho vart sidan gott gjipt med Abram Høydalen, kjend og vyrd mann i Brandsøyna).

Da hadde vore eit slag folkeskule i Noreg sidan 1740, mest bere til å lese kakjisme-forklåringa (på dansk). Eikjefjorden var just ikkje av deim som fekk betre skule en andre. Da var ikkje mange som lærde skrive. Han Hendrik skreiv "kjærestebrev" til tausa si, men hann skreiv, eller teikna, bokstavane som i prenta bok (fraktur).

Kann hende dette røynde hart på hann Hendrik, for no for han i sigling, og vart burte aldre-so-lengje, og heime frette dei inkje um hann i 30-40 år (?). Faren syrgde mykje, og laut døy lengje fyrr nokon fretnad kom.

Ho Oliana Andersdotter fortalde: Hausten fyrr faren dø, var da ei natt at hann tyktest sjå hann Hendrik utafyr glase. Hann Anders låg lengje og tala til hann: No e hann Hændrik kommin ! - Og hann vart øgje leid, då hann vart ålvakjin og såg at da var berre draum (eller syn). - Mange år etter, då hann Hendrik kom att i brevskjipte med Stigane, fekk han vite detta (i eitt brev heiman). Hann skreiv i næste brev at i denn tid då denne draumen kom, var hann på have i eitt forvedr som nær hadde vorte da siste hans.

Da er uvist um hann Hendrik sleit på seglskjip all ti, eller um hann va med damp og. Kor da er, hann som andre siglarar vart for trøytt av have, hann gjekk på land i Vest Amerika, og var i nokre år murar i Astoria. Da var frå Seattle fyrste brevskjifte kom i gang.

Siste åra livde hann i den litle byen Seaside, i Oregon, og der dø hann, einsleg som hann livde all si tid.

Da var synd slik god kar ikkje fekk søtare lagnad.

Seaside den 13 juni 1908.

Kjere broder Jakop

Lang tid er henrunden siden jeg hørte fra derre og mit hjerte enn gjemmer dybe følelser som du kan skjønne men jeg har ogsaa tengt at til mindre jeg befatter med noget nyt derfra des bedre endskjønt jeg lenges meget at høre derifra men da du sagde i dit siste brev du skrev til mig at mor siger at hun tenker at hun faar se Henrik ennu det gjorde mig saa ondt at jeg bestemte mig paa at jeg ikke vilde skrive mere jeg havde ikke jerte at sige at jeg ikke vilde jem mere enskjønt det var min bestemelse. Nu så er hun vel i graven og vi er ikke saa langt i fra den heler og mit jerte ønske er at vi maa mødes der blant de frelstes skare vor der ingen skilsmisse er ver saa god at underette mig om enhver af vore søskende og din egen stilling og vor du og dem alle gaar for sig og naboerne der og om der er nogle av vores gamle naboer igjen der og vor Sildefisket gaar for sig der jemme vinter og sommer jeg ser aldrig noget derom i bladerne namslig kjernfiske siden jeg ved at det beror paa fiske vordan folk gaa for sig der jemme jeg maa underette dig om at potretterne som Samson Abraham og Oleanasente var stalene tillige med deres adrese sig til enhver af mine Søsken at der som nogen af deres barn heder Anders el Ales da forsom ikke at sende mig deres potret noget som du ikke maa forsøme er at sende min Døbeatest eller skrive mit aarstal og fødselsdag ver dermed hilset fra din langt fra verende broder som ikke har noget haab om at se dig mer her i denne verden maa Gud af sin naade samle os i de evige boliger for hans skyld som har lid korses død for verdens Synd

Karl Henrik Andersen

Box 25 Seaside

Oregon Nort Amerika

 

J Johanes Mathias Andersson (16.12.1859-1.4.1938)- hann var altfor god kar å fare vanvegjes. Hann var fødd i 1859. I folketeljing 1875 er hann skriven fyr gjætslegut hjå honom Kristoffer i Svardalen, og der lærde hann å ikkje spare seg, i hart arbeid i markja. Ei tid var hann på Vasset og. Hann voks upp utan tukt, og kunne vere uvyrden pålag som farbroren Eirk i Hovlandshamnin.

Hann vart sterk og spræk av heimekosten i Svardalen og på Vasset.

Hann var vel atjan år, då hann var heime på Stigane ei tid. Mora kvapp, ein dag hann kom til tuns med ei tynne sild på ryggjin (ein 120 kg ?) som hann hadde bore frå nauste (ein 200 m).

Ein slik arbeidsmod og sterk kar var mykje for god til å kaste bort livetida si i Bergen. Hann skuld havt eit stort markastykkje til å rydje seg ein gard i Sunnfjord.

Men hann laut til byn liksom brørne. Der kom hann i mange slag arbeid, var på hotell o. a., sysla med kolhandel i smått, men meste tida var han sjauar, med varur, på skjip og i land. Strengt arbeid, som gjorde ein mann båd trøytt og tyrst, - med bayer-øl til trøyst, 6 dagar i vika.

(Hann hilt på å verte i festarmål med henne Maria Abramdotter Vasset (dei begge var fadrar på meg), men de vart ende på, ein dag dei gjekk saman på gata og hann sittupp skulde inn på ein ølsjapp og verte utyrst !)

Hann vart verande gamal ungkar, og øldrikkar. Systera Oliana tok imot honom kor drukkjin hann var, og gav honom tak yve hovude (ei tid i vidarhuse, som var høveleg stad i fylla).

Makta og helsa minka um sider, so hann spakna i åtferd og tale. Men um hann var gamal, var hann ein vakker kar um sundagane. Jamt gjekk hann med skjegg men raka på hoka. Siste åre var ein dag hann sa til rakaren, som la duk yve mannen at de kunne gjerne ha vore likblæja hans.

J Jakop Andersson (15.3.1846-) - hann Jakop på Stegå. Hann var eit sermenne, i vit og hug. Hann vart all si tid sitjande på den vesle plassen sin i Eikjefjorden, men ved annan lagnad kunne hann vorte vyrd mann i dei høgste yrkje kvarsomhelst.

Alle brørene hans for heiman, mest til Bergen, og 4 av deim kom ikkje att til Eikjefjorden. Hann Jakop var i bynn og, men for snart heimatt og styrde Stigane (saman med mora fyrste tida).

Fyrr hann var vaksen, var hann ei tid i Leirvågjin, til gjætsle og anna arbeid (nett som brørne). Hann mannast etter kvert, i lag med jameldringar, og merka at hann var so god som nokon. (Ei tid laut hann liggje i same sæng sum læraren, hann skule-Mass. So va de eingong at hann Mass vart so ufjelgt nærsøkjin, men då kveste hann Jakop i: enn-ting du ikkje helde fre, vert eg nøydde te jere etkvert ilt me deg! Då spakna Mass’n.)

De er ymse fortalt um kor sterk hann var, då vist armsterk. Ei halvtynne korn (i sekk) treiv hann og hivde upp å ei bryggje (de var fjere sjy, so hann rakk ikkje upp åt kanten). I eit brullaup på Vasset var de ein kar som vilde yppast med honom - til dess at hann Jakop treiv karen, lypte hann, og slengde hann burt etter golve. - Einn granne skjelte fyre at hann Jakop jaga smale for seg. Hann Jakop drog ilt i seg, og tok til å gange fortav og til på golve. Då ottast grannen kva som kunne verte, og sette-i: "Stogga deg, stogga deg !" - Da hende i eit brullaup at hann fekk noko gale å drikke, og då helt hann på å verte berserk.

I folketeljinga 1875 var mora skriva fyr plassen, og borna Jakop og Magrete var heime.

Då var der og ei Oliana Sofie Andersdtr (22.6.1838-17.8.1891), ur Ramsdalen, skriva fyr terna. Ho og hann Jakop vart gjipte 13.1.1878, - vist ikkje av nokon stor kjærleik. Dei fekk 2 born, men mora dø fyrr dei vart vaksne. Ja dottera Lydja vart vel berre ein 10 år, men sonen ...

J Hendrik Jakopson denn 1ste (14.1. 1879-2.6. 1896)

vart vaksen, men "de fylgde ikkje lukke med Hendrik-namne".

Hann vart ein gladværig kar (ulik faren soleis), gjild å vere i lag med. Hann vart uvanleg god til å symje.

Då hann var mest vaksen, kom hann i smid-lære på Flora (hjå smiden frå Gjyrdingebøen). Dar fekk hann vist ilt av å stande myllom heitt o kalt (opa dyrr), vart strengt sjuk (i heilen) - og laut flytje til kyrkjegarden.

Ho Magrete var flutt til Bergen, og kona Oliana dø, og ho Ales vart for gamal til å greide alt kvinnfolk-bale. Då fekk hann Jakop seg ei ung terne, Rakel Juditte Olsdtr Nyttingnes (1870-) - ætta frå Leirgrovbakkjin på Jølst. (Ho hadde med seg ei lita dotter.) Um ei tid gjipte dei seg (26.5.1892), og no livde vist hann Jakop si beste tid. Dei fekk 5 søner og 3 døtrer, - og alle vart vaksne og dei fleste kom seg vel fram. Men hann ..

J Hendrik Jakopson denn 2dre (16.12. 1896-) - som var vonfull og vakker svein, hann fekk vanlukke yver seg (Hendrik-namne!). Då hann var liten, var det ein dag at einn vedr stanga til hann i hovude so hann fekk skade, med svelling i mange år, og til sist myste hann høyrsla. Men då hadde hann lært Synnfjor-måle - som væl var. Hann fekk ikkje skade på vite. Men sidan hann vart dauv-høyrd, og ikkje kunne vere ilag med jameldringar, vart hann mykje seinka. Hann kom på skular fyr dumbe og dauve og lærde sumt. M.a. å skrive vakkert, og grammatisk rett norsk (vist av norsk lesnad). Men då hann var heilt vaksen, og jamt kjende utrivnad av å vere einsleg, vart hann sturen og kansje noko tverlynd mot broren når hann var heime på Stigane (og tyktest lide urett av honom). Hann var trottug um dagane, med øks og grev, - men dugde lite til å slå. Hann hev vore mykje på Kløppstølen, og m.a. smitt mange hundrad staurar. Endeleg fekk han hjelp av dauve-presten til å kome inn på dauveheimen i Oslo (Nordstrand). - Hann fekk lita, pålag ingja gleda av live.

Hann Jakop på Stegå arbeidde me gott mo - sidan hann fekk 2dre kona, dei ol upp mange born på Stigane. Etter kvert dei vart vaksne, for dei ut, og greidde seg gott. Men faren fekk med tida ei pina sum var verre en fatigdom: ugreida i blåsa (eller i nyro?) - verre etter kvert. Hann kunne vel ha vorte god att med kunnig lækjarhjelp so som no, men da kosta mykje tid og pengar - og i denn tid laut ein pengelaus mann gjeve seg yver, pinast verre og verre, til dauden greidde resten.

Hann var all si tid ein kristlynd mann, endå hann var gladværig i lag med andre. Dei siste åra fekk hann vist dagviss ugleda av vanhelsa, verre etter kvert. Da var vel so at hann leita etter trøyst av kristentrua. Hann var med i bønesamlingar, og der tala hann - med tungt ålvor, til seg og hine.

Og medan eg skriv um van-lukka, høver de å take same

J Oliana Jakopdotter - ho voks opp til eitt arbeidmeneskje, heime og i Bergen, og ei tid i Odda (der var tvo av brørne hennar i fjell-arbeid). Da var ikkje noko fjas med henne, ho kom visst ikkje i noko lettliva lag nokon stad (var vel aldre so mykje som på danseleik nokon stad). Då komdenn tid at ho vart meir og meir stura av å live åleine utan mann og born, og endeleg vart ho send på sinnsjukehus - dar dø ho stakkars taus !

J Sofia Jakopdotter (fødd 11.5. 1903) vart arbeidsmenneskje, heime og elles i Sunnfjord, å Bergen og på Flora. Ho vart ikkje gjipt, men på ein gard i Fyrdsfjorden fekk ho barn med einn gardstyrar frå Furelida, dottera Rannveig, som voks upp til ei vakker taus (dette er skrive i 1962), ho gjekk handelskule i Bergen og kom i kontor-arbeid der. Ho Sofia gav seg til på Flora, med husarbeid.

J Astrid Jakopdotter (fødd 26.10. 1900) - (ho heiter vist etter farmora Ales) da var tilræde i henne ! Då ho vart vaksa, fekk ho seg pengehjelp til å kome på lærarskule. Ferdig med denn vart ho lærare (heilt til pensjonsalderen) i heimbygd og grannebygd. Ho dugde gott til da yrkje.

Ho vart gjipt med Lars Larsson Svardalen, agronom og jordstyre-mann o.a. Sonen Aslak vart realkandidat, gjipt med ei tyska, hann vart lærar på universitete i Bergen.

Ei dotter hennar Astrid gjekk den tekniske høgskulen i Trondheim, og fekk post dar.

Astrid Jakopsdtr g.m. Lars Larsson Svardalen, born:

1) Alvdis g.m. Magne Midbø. Ankerlykkja, kjøyrer sand i Sv. 3 born.

2) Reidunn, kjemisk insjinør, høgskule Trondheim (stipend i Amerika) no i arb. på høgskulen.

3) Aslak, fd. 1935, stud. realfag (stip.) g.m. Renate, 1 barn.

4) Oddrun, fd. 1937, g.m. Anders Sørdalsøyra, arb. på Ankerlykkja, 1 barn.
 

J Kristoffer Olaus Jakopson (5.9. 1894-) voks upp til einn spræk arbeidskar, kom tidleg til Hardanger, på vasskraftbyggjing. Hann gjipte seg med ei tå Hope i Masfjorden, og vart buande i Odda. Dei fekk 3 søner saman.

Denn eine var artellerist einn stad på Svalbard, då tyskane herja i 1940-45, og fekk ros av føraren sinn.

Hann Kristoffer var frikst raudleitt, ein tyd og gladværig mann. Einn dag på arbeid hekk han i tog utfyre fjelle, og var då so slysen at hann vart klemd av einn tung stein, og fekk skad på nyro, so da tok helsa, og til sist live.

Ekkja og sønene vart buande i Odda. Born:

1) Alv, sjømann

2) Gudmund

3) Artur
 

J Alfred Johan Jakopson (29.9. 1898-) vart vaksen og for ut på arbeid som hine Stiga-karane. Fyrst saman med broren Kristoffer, i indre Hardang, og mest i Skjeggedalen. Sidan i Bergen, og i ymsande arbeid (m.a. med finnlendingar på Islands-fiskje!). Hann kom heimatt i Eikjefjorden og gjipte seg med dotter hans Gabriel på Eikjevella, fekk sonen Gunnvald og dottera Alvrun (gjipt). Hann Alfred vart vegsyning i mange år, på vegjer i Eikjefjorden. Men so fekk han hjaretemein - hann fortok seg vist med tak-arbeid - og andast i 1962. Hann Alfred var vitig og greid kar, fritalande i lag med andre, påliteleg i arbeid. Hann og syskjena skreiv seg Stegane.

Alfred g.m. Ragnild Gabrieldotter Eikjevellen, born:

1) Alvrun, fd. 28.2. 1937, g.m. Kveldulv Mardal. Bur på Kleivadammen på Sandane (Gloppen), 2 søner.

2) Reidunn, fd. 1939, g.m. Odd Mulehamn

3) Gunnvald, fd. 1941

4) Halldis, fd. 1943

J Ansgar Jakopson (1.1. 1906-)

vart husbond på Stigane. Men fyrst var hann i mange år i sigling (med frænden Hilmar Reksta sine skjip - på Amerika) og på vegarbeid i Eikjefjorddalen.

Hann nytta pengane væl, auka Stigane med å rydje ei innlegd, planta apaldar o.a. Hann kjøpte plog og leigde øyk, so hann fekk pløgje (fyrr var da berre spade-bal i åkrane).

Hann gjipte seg med Jorunn Ingvalddotter (Grovanese og Vasset) og fekk born:

1) Jostein, fd. 5.1. 1935, gjekk handelskule og vart krambuddreng på Flora nokre år. Og då det var knapt um lærde lærarar, var hann skulehaldar i nokre år, i Kjinn sokna. Hann vilde gjerne gange lærarskulen, men hadde for lite fyrekunnskap. Dermed kom han seg inn på ein diakonskule i Oslo.

2) Eldfrid, fd. 18.8. 1938, g.m. Einar Skogen (Løten, Heidmark) arbeidskar, målar. 2 born.

3) Torbjørg, fd. 18.10. 1940, g.m. Samson Tonheim, bur i Hovlandshamn, arb. på Ankerlykkja, 2 born.

4) Arne, fd. 4.10. 1942

5) Inge, fd. 19.6. 1946
 

J Alv Jakopson (12.7. 1908-) denn yngste av dei brørne, vart gjipt med Astrid Ingvalddotter Vasset, syster hennar Jorunn (på Stigom), og da vart hann som fekk ytste Vasset, "Tune", etter honom Ingvald. Ho Astrid er eitt sermenne i talevit, i folkesamlingar, ho kunne gott ha vore prest!

Vasset hev lita vidd av åkr og bø, ei vid mark med skog, men tungt å få framm. Jorda hans Alv vart endå mindre då dei staurkloke fylkjesmaktene let byggje bilveg dar, i staden fyr på hi sida av vatne - til mykje meir gagn. Hann Alv for jamvel på arbeid i Svelgjen, fyr å tene snargreidde pengar - i staden fyr å slite med innkome av furebord og bjørkevid.

Ho Astrid og hann fekk mange born: Joar og Idar Alvsøner kom seg til gjymnase på Sandane (i Nordfjord) og vart studentar. Hann Joar tok skulepost i Nordhordland ei tid, Idar vart innkomandera i marina. Hann Kjartan for ifrå Vassetevatne til sjymannskule, og gjipte seg i Mandal. Torleik Alvson er heime og gjer arbeide på garden. (Hann eiter vel etter honom Torleiv (ur Angedalen) truslæparen sum hadde jorda fyrr hann Ingvald Grovanese kom og gjipte seg med Tommasine Torleivdotter.)

Eldbjørg Alvdotter var ei tid lærar i Høydalsfjorden, og vart gjipt dar, men båd ho og mannin studera sidan.

Dei fleste borna deira vart ekte "Stegabiblar" - Joar og Idar på gymnas, lærarer ei tid, og so filologisk studium i Bergen. Begge er gjipte (og da vert vel med tida mange nye utgåver av "Stegabibelen").

Born:

1) Joar, fd. 13.9. 1937, g.m. Kirsti Salvesdtr Solheim

2) Idar, fd. 28.2. 1940, g.m. Nora Olavsdtr Henden

3) Eldbjørg, fd. 5.9. 1941, g.m. Andreas Sverreson Engebø

4) Kjartan, fd. 16.5. 1943, g.m. Anne Lise Hansdtr Ziegler

5) Torgeir, fd. 1945, dø i kregda 1945.

6) Torleik, fd. 31.3. 1947, g.m. Ingrid Øysteinsdtr Opdøl

7) Runolv, fd. 30.9. 1952

Alt samanrekna so er da vel folkje etter honom Jakop Andersson Stigane, som er mest al etter, av Kløppstølsfolkje, - til denne tid (1963).

J Samson Andersson (1852-) fekk ord på seg å vere denn sterkaste av Stigakarane. (Hann var stamm då hann var barnsungje, men vart god att på Vasset: ho Anemagrete bruka denn gamle råda - å leggje hann inn i skrove av nyslakta naut ! Hann var berre halvvaksen på Endestad, då hann tok og velte ei terne sum var uvyrda mot honom, - då lo hann Hans Endestad, fortel dei.)

Då hann var 18 år, for hann til bynn (Bergen), og broren Abram (16 år) var med. Dei fekk seg dreng-arbeid og vart verande dar (endå da kunne vere knapt um kosten - bykjeringane svelte tenarane sine).

- Heime i Eikjefjorden var Synnarvik-namne vanskapa av embetsmenne, til Sundhordvig. Hann Samson (og broren Johanes etterpå) laga seg ei onnor vanskaping: Sønnervig, og denn helt dei på.

Då hann Samson hadde vore i arbeid i byen i nokre år, vart hann konstabel - da kom væl med å have sterke synnfjoringa til å avstyre fulle folk og fylgje deim til rådstova. (Broren Johanes hadde stundom moro av å purre hann på gata, t.d. med å sputte tobbaksråkje på krambudglas, - men hann Samson lest ikkje sjå.)

Hann Samson var vist all si tid einn ålvorsam mann, og lengste tida mykje kristlynd. So gjekk hann inn på emissærskule, og kunne ha vorte mykje til mann soleis, meinte blekkmakaren Apnaset på Flora, (hann var der på same tid).

Men da høvde seg ikkje so at hann vart fastlønt bønemann. Hann gjipte seg, med Andrea, dotter til Frans Masson, som var på skjipsverkstad. Hann tok til med (høkkar)handel, på Stølen, og sidan i Nygardsgata. Da var ikkje noko høvelegt yrkje fyr ein sterk livsfrisk mann, men hann stod vid diskjin i mange år.

So vart hann brått sjuk og dø av "hjernebetændelse" - då hadde hann havt ymist pengetap, av lån til uærlegt folk, og av å vere med i hus-spekulasjonar.

Samson og (An)Drea Gjertine Fredrikke (7.4.1852-14.1.1935) fekk mange born, og dei fleste vart ikkje så gamle.

Fyrste sonen Andreas (eitte etter farfaren Anders) vart sjuk og andast fyrr hann var halvvaksen. Andreas nr. 2 (fd. 16.4.1887) vart vaksen, gjekk den tekniske skulen i Bergen og kom i arbeid. De siste var på salpeterfabrikkjin på Rjukan, då denn var ny og ikkje alt so væl i stand. Dar dø hann, av gassforgjifting 22.2.1916.

Brørne Alfred og Kristjan gjekk og den tekniske skulen og fekk seg arbeid langt burte:

Hann Alfred, etter noko arbeid her i lande, vart buande i storbyane Santos og Sao Paulo i Brasil, hadde bil-handelen Agezia Ford i mange år, og tente vist gott (hann gav (!) ein bil til ein sjomannsprest). Kansje hann tok for lite kvild, eller tolde ikkje vedr og varme so væl, hann vart sjuk, og kom heim til Bergen berre for å døy.

Hann var gjipt med Laura, hadde 2 døtre, og einn son Sven, fødd i 1930 (?), som no hev Agenzia Ford, saman med tvo danske insjenørar, verbrørne hans. Dei talar vist ikkje anna en portugisisk. (Hann skriv namne so som faren, Sønnervig, som er helder ulagleg namneform der og.)

Sven Alfredson er norsk gjift. Dei hev ein son. Dei bur i Santos.

Kristjan i dominikanske republikken på Haiti, insjenør på ein sukkerfabrikk. Dar fekk hann dauden, av gassforgjifting hann einn dag skulde ransake eitt skjip som skulle gjerast reint til sukkerføring, noko som var i ustand.

Hann Kristjan var gott gjift, med Marte, dotter til slaktaren Karl Hope (Muralmenning, Bergen). Dei fekk 4 born.

Kåre fd. 1923, kaptein på skjip i ferdsle burtanfor Suez.

Rolf fd. (på Haiti) 2. september 1928, sals-sekretær i Trengereid Frabrikker, Bergen. Gjipt med Edit Kollevåg fd. 18 okt. 1930. Born: Bjørn Ronny fd. 9 mai 1956 og Kåre fd. 1961

Signe Elisabet fd 1930, gjipt med Johan Furre, gardmann vid Svelvik. 3 born.

Solvei fd. 1935, gjipt med insjenør Knut Fuglset, Bergen

Borna hans Samson voks upp i lag med andre i Bergen, - der er "tjuagut" eit slag ærenamn ! Hann merka ymseleis på krambuda når sønene kom i låkt lag. Då tok hann denn råd, at etter kvert hann ikkje kunne styre deim frå gatefantane, sende hann deim til Sunnfjord, til å folkast! Ikkje heim i Eikjefjorden, men til Kristoffer Svanøy, vitug og vyrd mann, med stor og mangvoren gard, og mykje arbeid. Dei kom til å trivast, denn eine etter hinn, fekk arbids alvor, og vart gangs karar alle tri:

Andreas, Alfred, Kristjan.

Fransis, yngste sonen, fekk den vanlukka at hann vart farlaus, og vart ikkje send i "Svanøyskule" då hann turvte. Hann voks seg stor og sterk, men vart ikkje til noko. Hann var jamvel ei tid i Amerika, hjå broren sin, men dugde ikkje.

Samson og Drea hadde 4 døtrer:

Johanne vart gjipt med murmeistar Vesterlid, ein mykje kristlynd mann. Dei fekk son og 2 døtrer som vart vaksne. Men berre dottera Aslaug Vesterlid livde lenger. Ho styrer ein "heim" på Mølenpris i Bergen.

Ales (ho eitte etter farmor si) vart gjipt med bankmannen Lyder Sandal, dei budde utanlands i mange år, no i Oslo. Dei hev sonen Odd.

Selma Andrea (fd. 18.2.1889) vart gjipt med Sigurd August Andersen (fd. 9.6.1887), butikksjef hjå Sundt i Bergen, og fekk døtrene Inger og Aud.

Fredrikke, ho fekk jamt høyre at ho var den vakraste av systrene, ho vart ikkje gjipt. I mange år var ho lærar(inde) i bergensk folkeskule (i husstell). Det er vel ho som hadde mest umsut for broren Fransis.
 

J Abram Andersson (22.2.1854-8.10.1931) var fødd på Stigane (på Stegå) i februar 1854. Hann eitte etter morfaren Abram Nilsson Væren (som budde siste åra på ei lita øy, Tængla, i Budelande). Abram Nilsson var far hennar Ales, kona hans Anders på Stegå.

Hann Anders var barnekjær, og Abram var honom sers kjær. (Hann hugsa sumt av visur som faren song åt borna, når han vogga eller let deim "danse" på fangje. Abram, liksom brørne, laut tidleg ut å tene, da var vel mest i Synnarvikja. Hann var vel vand med arbeid heime, og med gjæting - etter gjeitene - å halde deim burte frå bøen, da er "sport". Hann vart usidvanleg god til å "gå i fjella" til å hente eller jage gjeitene. (Da vart gjitord av honom på Vasset då hann gjekk Bukkebergje, einn smal stig uppå eitt høgt svad, med urd nidunder.) (Kansje hann var denn einaste (til denne tid) som hev gjengje dar).

Dei var 6 brør, so at 5 laut fare heiman etter "framtid". Da var nokre år fyrr da vart Amerika"feber", men "bynn" (Bergen) var god nok, dar var lett å få teneste hjå handelsmenn o. a. som helt drengjer (til mange slag drags og lyfting å bering, som er avlagt fyr lengje sidan). Tenarane budde i huse hans, og bykjeringane kunne vere stygt gnitne med maten. Samson og Abram tente på kver sinn stad, og kunne vist ikkje vere mykje saman. Da var lange arbeidsdagar.

Brørne Samson og Johanes, då dei nådde aldrin, laut fare nord att til Sunnfjord på eksisen (da var vel på Nordfjordeide). Men hann far (Abram) slapp, hann vart skrivin berre til "kusk" (kjøyrar). For hann hadde eingong vore so slysen at hann saga seg i einn fingregum, so dar var err, darmed var hann ikkje fin nok til denn kongelege norske plass-eksisen. (Hann hadde ikkje lært åskjyte, hadde aldre byrsa, men å slakte, da kunne hann.)

I Bergen tente hann hjå ymse, i ymist arbeid, ei tid var hann ølkjøyrar (men vart ikkje drikkar - som lett kunne fylgje med). Hann vandest til da rare Bergen-danske måle (og sume ord hadde hann lengje etter - t.d. boarstangen, d.e. (høy)båra).

Samson og Abram fekk bymanns vane med å tene pengar og leggje ut pengar, og fekk hug på handel. Samson var handelsmann i Bergen i mange år. Abram gjekk vist ut på nokon kveldskule ei tid, (hann hadde nokre lærebøker soleis). Kor da er, hann vilde handle. Hann gjifte seg, med Susane Abramdotter Vasset, og tok-til å handle på Florene, denn nye byen ("ladested") på Florelande, i prestegjelde Kjinn i Synnfjord. Hann skreiv seg A M Andersen.

Krambudhandel dar, i denn tid, var lettare til å verte fattig en rik. Da gjekk mykje på borg = "du lyt skrive da" - mange var sløge til å få varur på borg (med von um å sleppe gjere-upp) hjå fleire handlarar. I forliks protokollen fyr Kjinn er mange stader at A M Andersen stemnde folk som skulda honom - mest eikjefjordingar, gamle kjenningar. Da var mest vareskuld fyr mindre en 10 kr., pålag de same som 100 kr. no.

Dette gjekk ei tid (eg veit ikkje kor lengje). Men da laut verte ende på, når hann ikkje fekk-inn pengar nok til uppgjerd åt kaupmennene i Bergen, som sende honom varur, på "kredit", på borg.

Då handelen stogga for dei heim til Vasset, til Abram og Ane-Magrete, verforeldra hans, - i arbeid til liks med hine, innangjerdes og "i markjinne". Dar er gott med fureskog og allskjyns lauvskog, men da meste: bratte lidar o. a. ulende, dar du ikkje kann have øyk til hjelp, men 2 mann til å drage stokkjin ut på løype, take-att stokkjin mange gongjer fyrr dei nådde mark til øyk og vag, som drog stokkane nid til vass (Vassetevatne). (Hann morfar sleit helsa av seg med føring av furestokkar til husetimbr på Vassetevatne, nid elvastrokja til Svardalen, i snyvatn, nid til Osen og Osøyra, til sjys i Høydalsfjorden. Ofte vilde einn stokk setje seg fast i steinar eller berg, og da kunne verte hardnue å vade og få løyse (i snyvatn) stokkjin.

- Men dette helseslitande bale var korsomer lettare en å arbeide med furestav og famnevid, for der laut førast til sjys i Synnarvikja i Eikjefjorden. Frå Vasset (til sjys) var berre gamle ræker (etter trakk av folk og fe og øykjer med lass), upp og nid brekkur og berg, og myr (!) som da lite nytta å vøle (med å leggje noko i), - stakkars øykjene. Ja, stakkars folkje og ! Da verste var når dar var pengelaust på garden, og da sitt-up laut kjøpast sumt til huse (slikt som nåler, tråd, hektur, knappar, - taumar, spikrar, båtsaum - -). Då var det å bere tynnestav, frå Vasset til Vasset-nauste i Synnarvikja, og ro til handelsmann i Eikjefjorden. (Tynnestav var jamgott med pengar.) Frå Vasset upp brekka var vel like tungt fyr øyk (med slede) og fyr menneskje med byrd av rå tynnestav. Men når byrda var koma på høgda, kunne dei lesse, og øykjin drog lass undanbakka nid til båtstøda i Synnarvikja. Vi borna (vi var vel berre 3 då) var med, og vart vel kjende i heimetune.

Eg var eldst, ho mor lærde meg lese, kansje likso tidleg som ho sjølv hadde lært av sine foreldre.

Da var umgangskule i denn tid, og då hann skule-Karel (Hjertenæs) kom og helt skule i Vassetegrenda, vart eg med, da varde vist ei vika. Sidan lærde eg skrive, og vart vel 9 eller 10 år gamal då hann morfar tok meg med seg til eit skulekrinsmøte i Synnarvika. Hann var formann, og hann tok meg til liksom sekretær eller referent. Eg hev aldre kunna gløyme dei fyrste orda i referatet, på ekt embetsdansk: Iberammet møde - -

Hann Marius, bror minn, var 4 år yngre en eg, so eg vart sett til å lære honom lese. Hann lærde greitt bokstavane, og noko på veg med å stave. Men jamt stod vi fast i ord med denn diftongjen som er "ei" i dansk og i islendsk rettskriving, men vi segjer æi (og i norrønt mål i Noreg skreiv dei t.d. eg væit mæir). Når hann Marius kom til slike ord som vei, reise og deslike so las hann: "e siger e, i siger i, - vi (istadenfyr vei). Uppatt og uppatt soleis - e vart lese for i - på si vis rett, men da vart gale, reis vart ris).

Da vart nokre voldeleg gode sildeår i Sunnfjord i 1886. Foreldra mine for ut att på Flora, til handel so som fyrr, og vi borna laut skjiljast frå all heimehugnaden på Vasset.

Hann far (og hine handelsmennene) fekk mykje handel, krambuda full av folk sume dagar. (Um natta fekk frændefolk legstad på kjøkengolve, da var langt å sigle eller ro ut til sildelåsa deira.) Den nybygde Florekjirkja full av folk - helgedagane.

Dette gjekk væl medan da varde ! Men etter storfiskje kom "Farao sine magre kjyr". Inga sild å kaste not ikring, ikkje pengar, men borg, borg, "du lyt skrive da", da var lett å få varune ut, og tregt å få pengar inn. Kaupmennene i byen sende kravsbrev, frå seg eller med hjelp av inkasso-byrå, - og dei var ikkje langbidande.

Hann far laut til sist "få akkord" eller kva da var (ikkje falitt). Ein sakførar fekk borgebøkene hans, til å krevje skuldarane.

I bynn (Bergen) lærde hann far å skrive seg A M Andersen (hann var døypt Abraham Matias, son han Anders på Stegå). Folk vandest til å nemne hann fyr Abram Andersen, og da vart hann heitande jamt, men heime i Eikjefjorden sa dei mest hann Abram på Stegå eller hann Abram i (Vassete) Holene.

Ho mor, Susane Abramdotter Vasset (17.12.1854-12.12.1951), var då madam Andersen, som andre. (Alle konur på Florene var madam, - so nær som prestefrua og lensmannsfrua og fru Stefansen, kanskje 2 eller 3 til.)

Flora var "ladested" - eitt løgje namn !, d.e. småby, og folkje livde meir eller mindre på bymann-vis som i andre små sjybyar. Da var ikkje mange som ikkje var sunnfjordingar (presten, doktaren, postmeistaren), mest ur ytre nordre Sunnfjord, lite av "synnanesingar" (sunnani Stavenese), da var nokre åfjordingar. Unge og gamle tala synnfjormål so-på-lag, men simpelt bergensk var liksom finare. I skulen og kjyrkja var alt på rett dansk (bokstav-rett) i da religiøse - "dett ær (i kakjisma), helvede himmelæn kjirkæn --. Alle folk var høgremenn, (nei, da fanst vingstremenn og, ryse fåe). Politikk var ikkje i dagleg tale - so nær som i riksrett-åre, og i unionspolitikkjin.

All handel (so nær som bakar-varur) var "landhandel", med allskjyns varur til bondebruk. Ladestedet Florø var mest ingjin ting av seg sjølv, men livde av handel med bøndene og fiskarane i nordvestre Sunnfjord.

Alle varur var ulike dei som er no. Margarin var ikkje uppfunne, bøndene kom med smør (i ambarar, - og fekk mindre en 1,50 fyr kjiloen). Til "pålegg" (som ikkje var turvande på da goe smøre) hadde folk gamalost eller (heimelaga) brunost, - eller sirop. Denn var vel då mest sermerkte, må vi segje, hann kom i "fat" (på 2-300 liter), dei vart rulla frå bryggja inn i krambuda, vart isett hol og tappekran, og so fekk søta renne nid i bidne som kjøparen hadde med seg, - og da var mest alltid ei flaske. Handelsmannin sette ei trekt i flaska og løyste spunse i sirupstynna ("fate") og let da renne. Og anten sirupen var tjukk eller tunn, so trongst da lang tid å renne flaska full, - men hann rann (til dess krana var stogga) um da so rann ut yver golve - - som hende mang ein gong. - Same ulukkesrenning kunne verte med tjera. Men sjeldan med lampulje, for hann var tunn, og fyller flaska fort, (eller uljekanna).

Dalefolk og fjordafolk var mykje sjølvhjelpne med mjøl (frå havreåkrane sine), men elles var mjøl noko av det meste som vart selt, og i 1880-åra med gamal viktnemning: ei våg mel (d.e. 18 kg), 1 pund byggryn (6 kg). Alle mjølsekkjer var på 100 kg, og hann far bar deim (lett?) frå buda, upp i krambuda.

Ferdige klæd var ikkje komne i handelen (so nær som isladstrøyur, d.e. tjukke vampar, dei fekk namn frå Færøyane, av ullarskjurtur som færingane hadde på Isladsfiskje). Skor, da var skomakarar på Florene, til hjelp fyr folk om ikkje kunne eller vilde) vøle skorne sine. De var ikkje so mange bønder som kunne lage nye skor, anna en treskor, men i kvert hus var lester (til vaksne og born) til å vøle skor. Og skotråd, sylar, pinnehamar og pliggar (betre en heimelaga).

I 1880-90 åra var da på mote med "springstyvlar" med gummity ovanfor oklo), da vart selt "sjelte", d. e. yverledr med springty i, og da var mykje vanlegt at brudgumen sjølv hadde laga brudgum-styvlane sine, (av "sjelte" som hann kjøpte på Florene). Skoreimer skar dei sjølve, av barka huder.

Bøndene var mykje sjølvhjelpne med klæde. Kvinnfolkja klypte ull av eigne sauder, karda og spann og vov, til vadmål o.a., klypte og sydde. Men da vart vanleg å veve blandaty, av heimevoven ulltråd og tvistgarn (bomulltråd frå engelske fabrikkar). Tvistgarnpakkar var med dei vanlegaste varur på alle krambuder på Florene. På alle (?) gardar var kvinnfolk oversleg hæve til å spinne, rokkane hurra halve dagjin. Og elles spyta dei sokkar jamt og samt (eller lubbar, eller vetter, - store havvetter til vetrafiskje). På sume gardar vov dei vadmål eller einskjefte, og selde til handelsmann på Florene. Da var "heime-industri".

Men da som var mest å sjå på krambuddiskjin, var å vege kaffi og tobbak, da var berre rå kaffi. Og sidan fekk du kjenne denn ramme snikjin av kaffibrenning, i kvert hus. Kaffien kosta pengar, og folk var nøydde til å spare på alle bauar, so da var velsigna uppfinning med iblanding av malne cikorirøter (frå Tyskland ?). Same varmin, same vatne, same svarte liten på da som var "på kjeilen", ingjin usmak (og ikkje nerveslit av sterk kaffi). Denne kaffirota, i smale myrkeblå pakkar, var vel da vanlegaste i dei fleste krambudene, og da som mest var selt.

Men so tobbak (berre til karane). Berre "storkarane" røykte sigarar (einn hende gong), og sigarettar var ikkje til. Men mest alle vaksne karar togg tobbak (og sputta stygt), da var enten rulletobbak eller bladtobbak (d.e. ekt vara frå tobbaksdyrke-lond). Karane var meir eller mindre snake etter tobbak, anten til å tyggje (og sputte), eller til å røykje. Dei karva (blad eller rull), lagde i pipa og kveikte som best, og stundom sputta dei stygt. Sterk røyk!

Uppi takje hekk uljelampur, og på golve langs veggjine var stort krusety (krukkur og fat, og nattpotter - til gjestestas i staden fyr heimelaga landkoller). Dar stod kassar med spikar ("enkel" og dubbel) hesteskor, ljår o. dl.

Krambudene var mykje like kverandre, med varur og folkje som handla. Byfolkje kjøpte mest varur til huse, i små vikt, bøndene (fiskarane) kunne ofte kaupe so mykje som båten trygt kunne bere (og laut have umtankje med å leggje varune soleis at båten vart rett sett).

Krambuda kunne vere full av folk, - eller tom! Handelsmannin hadde inkje å gjere, og dreiv att-og fram på golve - ikkje med hendene i brokalummene - denn uvisa var mest ikkje i bruk - gjerne med hendene uppi vesten - (alle gjekk med vest, - no igjen!).

Av Florehandelsmennene var vel pålag helfta frå prestegjelde Kjinn (Flora), handverkarane og. I byen var 2 gardar (prestegarden og "nedra Flora" - garden til Helmers, med tingstova), og plassane Markja og Gadden (alt detta er by-grunn no).

Dar var ei handelsforeining av handelsmenn, men handverkarar hadde ikkje noko lag, ikkje lønsarbeidarane helder. (Og dar var ikkje kvindeforeningar, men sjølvsagt me gjestingar dei-imyllom). pålag alle folk gjekk i kjyrkja når dar var preik (til bytes med hina kjyrkjune i "Kinds Præstegjeld".

Hann far hadde ikkje frændefolk på Florene, men ho mor hadde sykjyneborn dar båd på farsida og morsida (som skreiv seg Wefring og Salamonsen).

- Foreldra mine, eikjefjordingar beggje, livde som andre - alle florefolk var innflytjarar - tala heimemåle. Hann far kjende vist alle vaksne folk i prestegjelde Kjinn, og i Betnene og Gulen. Sume kallar kunne vere noko sers med, i andlit (med skjegg) eller klæd, eller samtal, - når dei hadde god tid. - Alle anduga på at båten (frå færing til slagskjerping) var i gott stand til sjy eller vedr som kunne verte (på heimferda). "I mi tid" var vist ingjen som hadde skjinnhatt eller skjinnstakk eller skjinnbrok - da var umbytt med fabrikklaga søvest og gule uljeklæd. (Men styvlane var vel sameleis som fyrr). - Treskor var aldre å sjå, (på Florene), men heime i tune var treskor åt alle (um da var "på stell"). Da var vanleg at husbanden sjølv fann seg høvelege treskoemne, og laga skone i kveldstundene. Trekospikar var ei av vanlegaste handelsvarune.


 

Hann J Ansgar Abramson i Vasseteholene (4.3.1889-2.1.1905) va fødde i Nyttingenesa, då hann far hadde garden dar, (so hann Kasten hadde fyr).

Hann Ansgar eitte vist itte farfaren, hann Anders på Stegå. Det va noke ogræie me oppattekalling fyr oss syskjena: Eg æitte itte hånå Abram Vasset, morfar minn (på rett skulde eg ha æitt itte farfar minn). Mæn ændelæ fekk 3je sånen namn pålag itte hånå.

Da vart ikkje længje fyr hann far vart læie tå Nyttingenesa, å flytte inn i Vassetehola, so hann morfar hadde tekje onda te seg, då han skjøytte frå seg Vasset, te sånen Anders (hann morbror). Da va dar hann Anskar voks upp, å vart enn hæve snille svæine - alle si tid.

Hann va hæve i skula, lærde da so va te lære dar. Å eldest va hann no på alt slikt arbæi so svæinane får, me gjæting å veahenting å allslags arbæi i vinna.

Eg sette hann te lage ett (handskrive) bla i Vassetehola. Da æitte Helgafta, å dar skræiv hann Anskar mångt smått å vetigt å morosamt, so va gjilt å lese. Da "komm-ut" mange nommer tå ditta blae - mæn bære innagjæres !

I siste skuleåre hass va’kje hælsa hass so go, so hann vart blæike å tunne. Da gjekk mykje tæring i bygda då, - da kann ha vore enn sprote tå denn. Hann far va te bynn me hånå (eg va me, å vi try fotorafera oss, - alle olvorsame i æuå.)

Hann voks av seg vantrivnaden. Å va vist me go hælse då hann vart konfirmerte - å va vist tå dæi likaste so gjekk i lese da åre.

Da va bispevisitas i Eikjefjora. Hann Anskar va dar å svara so gott, at bispen spurde lærar Emjellen kar "den lille professoren" var ifrå.

Da va ongdomskule i Naustdal i denn ti, å dar gjekk hann ett år. Hann va hæve te lese å lære, å enn gla å blie svenne dar so som hæime, - te go etterminning fyr dæi so va i lag me hånå dar. Hadde hann note levetia so som andre hadde da vel vorte æi rå te få hann inn på høgre skula, å hann kunne ha lært å græitt ka so helst. Mæn dauinn stogga alt.

Dauinn va nær hånå enn dag i Nyttingnesa og, då hann va vel knapt 2 år, å for ne i bekkjinn. Mæn ho Valborg syste hass, kansje 5 år då, bjerga hann.

Da hadde ho ikkje kunna, då hann gjekk siste færa si, me nyårs tie i 1905. Hann gjekk te handelsmann i Æikjefjora, itte lampulje o. a. Denn dagjinn va ett ålæups væir, me spillevatn time itte time, so at små ælvasikle vart te stygge ælva. Solæis og me denn litje ælvasikla myllåNestetune o Ystetune i Synnarvikjinne. Da var stommande myrkt då hann Anskar va komin so langt, på hæimattefær. Hann kunne omauelæ sjå nokinn sta te bykse yve, tok vel te o va, å kunne ikkje sjå kar hann va, denn vetle ælvasikla va no so stor at ho reiv hann av sta, ne på sjyinn, å langt ut på vikja. Uljespanne vart funne ne i sjyna, men ikkje likje. Ælvastrauminn førde da me seg te ufinnande "kvile"-sta.

Da va ett ilt nytt år. Foreldra eldest av sorg og sakna itte snillaste sån sinn, so dæi vona skulde få ei gjilde leveti.

J Marius Abramson.

Foreldra budde i by (Flora) då hann kom i verda. Hann skulde kallast etter mormora, ho Ane Magrete Vasset. Foreldra budde i by, so da kunne ikkje verte Mass eller Måns, so vart hann døypt Marius. Hann vart snart noko sjølvrådin, eller utolig, og var ikkje so mange år gamal fyrr hann vart aga på gamal vis, fekk "dask" av honom far, og skulde vel helst ha vore med mindre ofse.

Hann Marius voks upp, og var jamt frisk og urædd og med arbeidsmod. Eg Albert og hann var titt saman på utferd i Nyttingnes-markja (og kom heim med gadd til kveikje, eller rare ting vi fann i fjera). Då hann far hadde kjøypt Vassetehola, arbeidde vi brørne mykje i lag, med å samle brennvid, med å rydje stein, med famnevid o.m.a. Hann var jamt hæv i arbeid, og vilde gjerne gjere so hann meinte, og eg let honom jamt styre når vi mennte kver sitt.

I skulen var hann gløgg nok, eller væl so. Læraren hadde god vilje, men var lite lærd. Og då hann Marius voks-til, fekk hann mindre vyrdnad fyr skulen. Då hann kom i millomskulen på Nordfjordeide, fekk hann ein utame med å spyrje læraren um uvisse ting, og liksom setje hann fast. Dinna hugjen, til å vise seg, og vere "sværare", vart ikkje mindre med åra, og vart honom vist til skade då hann kom på gjymnas (Hauges Minde i Oslo) og i arbeid i sume blad, (vist på eksisen og).

Eg tente so mykje ei tid, at eg kunne hjelpe honom med pengar, til skule-gonge i Oslo. Men da var burtkasta, hann fekk ikkje examen artium. Hann bruka for mykje av tida til å vere på ordskjiftemøte o. dl. Hann var klårtenkt og greidtalande og urædd og gløgg i ordskjifte og samtale, og sers god "folketalare". Dette hadde hann meir hug på, en da jamne bale med å få i-seg gjymnas-kunnskapin.

Då da ikkje lenger dugde å vere i gjymnas, vart hann talar i folkeakademi o. dl., mange stader, og var vist væl umtykt kvar hann kom. Noko slumpe-arbeid i blad kunne verte og. Hann vilde helst skrive politikk, helder en hendingar o. a. bladfyll sum lyt vere tyngda i blad (som dei fleste lesarane likar).

Da gjekk på skjeivo fyr honom, for lite å få gjere til å få pengar fyre. Lange stunder var hann heime hjå foreldra, kunne vera einn bjønn til å arbeide på noko hann sette seg fyre. Men lange stunder gjekk hann og dreiv att- og fram på stovegolve, og tenkte på politikk.

Hann far la merkje til at hann Marius togg utideg mykje tobbak (verre en andre), og gjesa på at de gjorde sitt til at hann vart sjuk på vite -- aldri med ofse, mest med sturing, uviselege drøymetankar. Hann var lengje i Stavanger, og tente vist ikkje nok til å live utan svelting (og tobbaktyggjing til å døyve svolten). Ei tid var hann på asyle Dalen ved Stavanger. Dar andast hann. Oska vart send heim til jording, og vart nedsett i grava til mormora ho Margrete, som hann jamt var i vyrdn og vinskap med.

J Agnes Abramdotter var fødd på Flora 14 septembr. 1882, og fekk namn etter farmora, ho Ales på Stegå. Ho voks opp mykje i Nyttingenese, sidan i Vassetehola, og ut att på Flora. Ei tid stod ho på bakarbud, ei tid var ho på amtskulen. Ho vart kjend med Einar, son til denn merkjelege læraren og gardmannen (og sidan folketalaren) Eljas Melver, som hadde dampkjipekspedisjonen i Flora. Hann Einar arbeidde dar. Hann skjildest med mjølsekkjene og kassane, og for til lærarskulen i Volda - - ho Agnes og hann vart gjifte dar.

Hann Einar vart lærar, og dei tvau budde lengje i skulekrinsane Skorpa i Kjinn, Bygstad, og til sist i Noreimsund, Hardang.

Dei var hjunslege, med di at dei var friske og gladværige. Dei fekk 8 born. Aslaug - (dei fekk ei lang sorg sidan ho dø fyrr ho vart vaksa). Kjellaug, gjift med Skaar, bladstyraren i Hordalands Folkeblad.

Agnes Abramdotter fd. 14.9.1882 g. 1905 m. Einar Eliasson Melvær, fd. 3.8.1882. Agnes døydde 19.1.1974, Einar døydde 15.2. 1966.

Born:

1) Aslaug, fd. 14.1.1906, døydde 4.2.1927

2) Kjellaug Ragna, fd. 18.10.1909, død 13.3.2001 gift 1934 med Bjørn Skaar, fd. 17.5.1911, død 16.9.1998. Born:

a) Turid, fd. 27.8.1935, g. 1955 m. Audun Heradstveit. Born:

     Arne Heradstveit, fd. 15.4.1956

     Kjellaug Heradstveit, fd. 4.10.1958

     Bjørn Skaar, fd. 24.10.1961

     Haavard Skaar, fd. 2.5.1963

     Eirik Skaar, fd. 23.11.1964

b) Reidun, fd. 23.4.1942, g. 1963 m. Hallvard Nylund frå Setesdal. Barn:

    Olaug, fd. 9.4.1964

(Ekteskapet oppløyst etter 12 år.) Reidun seinare g.m. Georg Jacoby, Ula. Barn:

    Turid Elfrid Skaar Jacoby, fd. 7.7.1979

c) Nils Frode, fd. 22.3.1944, g.m. Liv Ystheim (frå Øystese). Born:

     Borghild Magni, fd. 27.3.1964

     Bjørn Frode, fd. 24.8.1968

     Kjellaug Camilla, fd. 19.11.1976

3) Solveig, fd. 13.2.1912, død 12.3.2000, gift 1940 med Georg Sandven, fd. 1.5.1910, d. 1987. Born:

a) Aud Ingjerd, fd. 1942, d. 1987, sekretær, g.m. Karl Johan Christiansen, journalist frå Fredrikstad, busett i Son, fd. 1944. Born:

    Øyvind, fd. 1971

    Ingjerd, fd. 1976

b) Randi, fd. 1944, husmor, g.m. Kjell Skeie, siviløkonom frå Norheimsund, born:

     Geir Olve, fd. 1964, ferdigutdanna lækjar

     Bernt, fd. 1967, student ved NHH

     Siri, fd. 1974

c) Siri, fd. 1945, d. 1970. Trulova med Svein Århus, fd. 1946, gardbrukar Norheimsund, ein son:

    Georg, fd. 1969, jordbruksstudent.

d) Geirmund, fd. 1947, lærar, musikskulelærar, g.m. Margrethe Moe, fd. 1956, frå Stord, lærar. Busette i Os. Born:

    Marita, fd. 1976

    Torbjørn, fd. 1985

e) Einar, fd. 1951, lækjar, g.m. Grethe Dahl, fd. 1953, helsesyster. Born:

     Solveig, fd. 1978

     Anne, fd. 1982

     Ingrid, fd. 1987

4) Alvhild, fd. 12.7.1913, sjukepleiar, g. 1941 m. lektor cand. philol. Arne Aldernæs Hanson, fd. 16.2.1908, 3 born:

a)     Gunvor Aldernæs, fd. 9.9.1943, lærar, g.m. lektor Leif Anker Nygaard, fd. 2.3.1942, 2 born:

    Liv Hilde, fd. 23.4.1970

    Cecilie, fd. 12.1.1972.

b)    Yngvar Aldernæs, fd. 29.9.1947, siv.ing., g.m. Maria Teresa Viana, fd. 12.10.1958, dr. philos. i biokjemi, 1 barn:

     Erik Hanson Viana, fd. 23.6.1989

c) Eldar Aldernæs, fd. 4.8.1949, cand. philol., g.m. Tine Falch, fd. 26.8.1951, stud. Philol.

5) Eldfrid, fd. 8.2.1915, døydde 4.10.1975. Ho vart g. 1951 m. Karl Malvin Fosse, fd. 15.7.1910, som døydde 19.12. 1971

6) Torfinn, fd. 17.11.1916, g. 1941 m. Hanne Lynge, fd. 16.12.1916, born:

a) Einar Melvær, fd. 15.8.1942, gift med Kirsten Lyche Baastad, born

    Ingvild, fd. 27.3.1972

    Agnes, fd. 13.6.1975

    Eivind, fd. 17.8.1981

b) Bernt Lynge Melvær, fd. 6.11.1943, gift medOlgunn Reiten, born:

    Tore, fd. 8.4.1970

    Kjetil, fd. 2.3.1973

    Helge, fd. 24.6.1979

c) Tone Melvær, fd. 20.4.1945, gift med Reidar Tangen, born:

    Anne, fd. 4.1.1973

    Bjørn, fd. 26.2.1974

d) Ingrid Melvær, fd. 22.10.1949, gift med Ståle Solheim, born:

    Marit, fd. 4.12.1983

    Hege, fd. 7.10.1986

e) Knut Melvær, fd. 22.7.1954, gift med Charlotte Reventlow, born:

    Anne-Sofie, fd. 13.6.1987

7) Aasmund, fd. 13.12.1918, døydde 12.11.1967. Han vart g. 1949 m. Else Beheim, fd. 17.9.1916, born:

a) Finn Øystein Melvær, fd. 26.9.1951, gift med Anne Karin Muri, born:

    Åsmund, fd. 11.2.1989

b) Asle Melvær, fd. 15.5.1955, gift med Vibeke Five, born:

    Kristine, fd. 7.11.1984

    Mikkel, fd. 25.3.1987

8) Malmfrid Liv, fd. 6.11.1925, g. 13.8.1950 m. Preben Nørbech, fd. 13.8.1924, d. 28.7.1989, skilt 1975, born:

a) Anne Frederikke Nørbech, fd. 27.5.1955, g. 1985 m. Juan Manuel Barahona Pinto, 2 born:

    Christina Barahona Nørbech, fd. 15.9.1985,

    Lisa Angelica Nørbech Barahona, fd. 17.6.1988.

b) Liv Kristine (Stine) Nørbech, fd. 5.1.1957, sambuar med Arild Danielsen, barn:

    Daniel Nørbech, fd. 3.6.1988

c) Gyri Nørbech, fd. 7.5. 1960

d) Fredrik Nørbech, fd. 28.6.1963, g.m. Vibeke Bjøve, barn:

    Vidar Nørbech Bjøve, fd. 13.7.1988

J Valborg Abramdotter fd. 1886, var frisk og gløgg som systrene, hæv i arbeid, lika å syngje glade songar. Ho kom i teneste på Flora, men vart ikkje gjift som systera Agnes. Ho for til Amerika, og tente i mange år i New York. Ho kom heim, og bygde seg hus i Vassetehola (på tuft som faren skjøytte til henne). Sidan hev ho butt der, stundom vore noko i arbeid i bygda, vore på noko i godtemplarlosien - Og jamt vore med gott mod, aldre sytande.

J Margit Abramdotter voks upp mest i Vassetehola, og gjekk på skule i Synnarvikjinne. Ein gong for ho utfyr ei skor, då ho skulde til skulehuse i Bakkjin, og hadde ei tid skade i hovude av falle. Ho gjekk ungdomsskulen i Naustdal, og var sidan i teneste, ei tid i Bergen - ei tid hjå ille folk som ho fortalde um. Men so vart ho heppa å verte kjend og gjift med einn gangs kar, Berent Jakopsen Standalen, vart styrmann og sidan skjippar i Amerika, fekk større skjip etterkvert. Dei vart buande på Staten Island, Brooklyn (222 Gurion Street). Dei hev 2 søner og 2 døtrer, alle gjifte, - og vist mange barneborn.

Born:

1) Sylvia, gift med Lewis van Haney, born:

    Franklin van Haney, g.m. Elaine, barn: Laura.

    Vanessa van Haney.

2) John, gift med Marie, born:

    John.

    Jennifer, g.m. Bill Luppold, born:

    Natalie

    Hunter.

3) Bernie, gift med Elsie, born:

    Barbara

    Jenice

    Karen

    Bernie

4) Alice, g.m. Al Meyer, born:

    Melodie

    John

J Dagny Abramdotter fødd 14.2. 1894, død 14.8.1997 var yngst av systrene, frisk og vitug som deim, kansje noko av eit sermenne frå ho var lita, i finferd noko lik mormor si, ho Anemagrete Vasset. Lærar Kristjan Emjella var fegjin av slik elev i skulen, og hann sa til far hennar: hon Dagny e de edlaste av alle dine bonn - - rart sagt, men vist sant.

Ho Dagny gjorde samleis som syskjynbarne Astrid Stegane, var ei tid ute og tente seg pengar, fekk meir pengehjelp, gjekk lærarskulen, og vart lærar, i mange år. På Vøvring vart ho gjift med Olav Johannesson Tingnese, som fekk garden etter faren. Der vart ho verande, væl vyrd all si tid. Dei fekk 2 søner og 2 døtrer som vart gjifte og hev born.

Born:

1) Johannes Thingnes, fd. 13.8.1924, g.m. Magny Haraldsdtr Ålen, fd. 5.7.1930, born:

Dagrun Olaug Thingnes, fd. 18.5.1955 er sosionom og sosialleiar i Jølster kommune. Ho er gift med Ragnar Simonsen, fd. 4.6.1954, sosionom og leiar av barnevernkontoret i Sogn og Fjordane. Dei bur på Skei i Jølster. Born:

     Gunnar Simonsen Thingnes, fd. 11.5.1987

     Jorunn Simonsen Thingnes, fd. 12.7.1990

Aslaug Hildegunn Thingnes, fd. 2.1.1957 er fysioterapeut, og er gift med Klemet Bø, fd. 2.1.1957, bonde og kontorfunksjonær i Stryn. Born:

     Rasmus Endre Bø, fd. 1.7.1983

     Martine Bø, fd. 19.6.1985

     Tarjei Bø, fd. 29.7.1988

      Johannes, fd. 16.5.1993

Åshild Ester Thingnes, fd. 11.1.1959 er lærar og busett i Ulsteinvik.

Ola Dag Thingnes, fd. 19.11.1960 er ungdomssekretær og bonde, og busett i Vevring.

Hildur Margreth Thingnes, fd. 1.1.1963 er sjukepleiar og busett i Førde. Ho er gift med lærar Jon Olav Leira, fd. 25.10.1962. Born:

     Nikolai Thingnes Leira, fd. 5.6.1989,

     Johanne Thingnes Leira, fd. 19.6.1991

Harald Endre Thingnes, fd. 16.2.1969, har studert i Volda og Oslo.

2) Anna Aud Kristi Thingnes, fd. 12.1.1927, død 12.1.2005, gift med Per Johnson Husabø, fd. 6.5.1928. Aud og Per er busette på Leikanger i Sogn. Dei driv småbruk med frukt og sau. Per er tilsett som forskar ved Statens forskingsstasjon for frukt, Njøs, Hermansverk. Han har utdanning frå NLH Ås. Born:

    Anne-Dagrun Husabø, fd. 24.3.1958, gift med Tor Øyvind Baardsen,

Stavanger, fd. 6.6.1960. Dei er busette i Bergen. Anne-Dagrun er bibliotekar med utdanning frå Statens Bibliotekhøgskole i Oslo. Tor Øivind er stipendiat ved NHH Bergen, og har siviløkonomutdanning frå same stad. Barn:

Hanna Torsdtr Husabø, fødd 31.7.1987

Lasse Husabø, fd. 1991

Hedda Husabø, fd. 1993

John Olav Husabø, fd. 25.7.1959 er konsulent ved Norsk Kjøtt i Oslo, busett i Waldemar Thranesgt. Han har utdanning frå NLH Ås.

3) Signe Alvhild Thingnes, fd. 23.5.1929 g.m. Peter Ottoson Huseklepp, fd. 6.5.1928, born:

     Oddvar Steinar Huseklepp, fd. 9.9.1954 g.m. Unn Kristin Eriksen, fd.

     3.11.1957. Born:

          Kari Cecilie, fd. 26.9.1978

          Per Otto, fd. 7.4.1981

          Siri Kristin, fd. 14.3.1988

     Dagny Oddrun Huseklepp, fd. 7.7.1958 g.m. Nils Olav Kongsvik, fd.

     26.4.1955. Born:

          Stina Maria, fd. 23.4.1990

          Per Kristian, fd. 23.4.1990

4) Ansgar Oddmund Thingnes, fd. 14.5.1933, g.m. Ingegerd Sigursddtr Skytland, fd. 6.4.1937, born:

Sigrun Dagny Thingnes, fd. 30.5.1963 er gift med Gjert-Andre Kibsgaard, fd. 19.11.1960. Barn:

               Sigurd Andreas Kibsgaard Thingnes, fd. 17.11.1989

Oddrun Sidsel Thingnes, fd. 26.12.1965 er gift med Arild Knut Heimdal, fd. 30.8.1956.

(Idar Stegane:)

J Hjalmar Olav Abramson var den yngste av syskena, fødd 24.6.1897, døydde 12.3.1973. Hjalmar òg var gløgg i skulen; Albert eksperimenterte med veslebroren og lærde han å lese då han var fire år.

Hjalmar gjekk underoffiserskulen og tok kystskippereksamen. Han reiste til sjøs og kom til Amerika i 1922. Der var han i fleire år på ymse slags arbeid, mest som sjømann og fiskar m.a. i Alaska.

Han kom heim att i 1931, etter at faren var død. Året etter gifte han seg med ungdomskjærasten Maria Sofie Sunnarvik or Vikabakkjen (f. 11.8.1894, d. 21.1.1991), og dei tok over bruket i Vasserhola i 1934. Attåt garden var Hjalmar mykje borte på arbeid, m.a. på fiske og vegarbeid.

Frå 1939 fekk dei nytt levebrød. Hjalmar vart forretningsførar i Eikefjord trygdekasse, eit ombod han hadde så lenge Eikefjord var eigen kommune (til 1964). Han styrde også arbeidsformidlinga i Eikefjord. Etter kommunesamanslåinga arbeidde han ved Flora trygdekontor til han gjekk av med pensjon i 1967.

Hjalmar Joleik var ein viktig mann for Eikefjord. Han var leiande som formann i Eikefjord kraftlag då bygda fekk elektrisk kraft i 1950-åra.

Denne innsatsen hang saman med det politiske arbeidet hans. Han sat fleire periodar i Eikefjord heradsstyre og Flora kommunestyre for Arbeidarpartiet (1945-1967). Som politikar ivra han for å skape utvikling i bygda. Han arbeidd m.a. for å få kommunen til å kjøpe industritomt på Nesjane, der veftet til brørne Aa no ligg. Den utviklinga skulle han ha vore forunt å sjå.

Heime i Vassethola senka han Holetjørna og fekk meir bruksjord av den store myra nedst på bøen. I 30-åra bygde han kjerreveg over myrane innanfor Sunnarvik-gardane og bort til hovudvegen. I slutten av 1950-åra fekk han bygt bilveg til gards over same strekkja.

Det var alltid liv i laget der Hjalmar var med. Han var god til å herme etter folk, til å lage og fortelje soger om folk og hendingar, gjerne på vers og visetone innimellom. På fisket hadde han bøker med seg. Ei bok han brukte til det var Jakob Sande Frå Sunnfjord til Rio (1933).

Han snakka meir frimodig enn mange andre. Han kunne endeframt halde ein tale i eit lag. Han var lett å be når det skulle haldast tale, kåseri, opplesing eller anna programinnslag og ei tilstelling eller ein fest. Han tok ungar alvorleg og snakka gjerne "vakse" med oss, men kunne óg halde moro på vårt nivå. Han kunne gjere ting som menn til vanleg ikkje gjorde, t.d. å gå med sengjamat til kvinner i slekta. Han var ein sterkbygd mann, og det var kjent at han kunne leggje kraft i eit handtak om det trongst.

For ungar var det alltid godt å kome i Hola. Dei tok imot oss som kjærkomne gjester. Ho Maria ville alltid gje oss mat, gjerne saman med Hjalmar som tok seg ein kaffikopp og raud mix, spurde nytt or gardane, hermde og fortalde. Det var også hyggjeleg å kome i Hola på arbeid, gjerne med slåtten; ein fekk arbeide fritt og høyre gode ord.

Han Hjalmar var ein særmerkt person i grannelaget ved Vasset-vatnet og i heile bygda. Det kunne vere usemje om ideane hans, sjølvsagt. Men han var ein omtykt mann, ikkje minst i lydog lag i høgtid og ved festlege høve.

Barn:

1) Ingrid Asbjørg, fd. 2.1.1936, g.m. Jon Kåre Storevik, fd. 17.6.1928. Born:

Hjalmar Magne Joleik Storevik, fd. 9.2.1956

Marit Jorunn Storevik, fd. 15.1.1961, gift med Sigfred Erling Havn, fd. 18.8.1955, born:
    Kristian Havn, fd. 30.1.1986
    Kjetil Havn, fd. 28.4.1989

Jarle Henning, fd. 13.2.1963

Sølve Atle, fd. 21.10.1966
 

J Albert Sigvard Joleik fødd 14 mars 1880 i Flora.

Frå "Studentene 1896" (1921):

"Eg var yngste student i 1896, var den fyrste som skreiv norske eksamens-uppgaavur paa Universitete, o tok embetseksamen i kadettmundur. Eitt slikt akademisk bisn maa faa umtal i student bokja i aar um eg so skal neydast skrive de sjølve:

Eg er nordmann, kver ei taag, utan minste skyldskap fra tyske elle danske kræmarar eller skrivekarar. Til dessar veit eg um 80-90 av deim eg er ætta fraa, o dei var alle sunnfjordingar, paa ymse gardar i Nordalsfjordin, Eikjefjordin, Heydalsfjordin, Vøvringsfjordi, Naustedalin, Angedalin, Budelande, Vilnes, Aafjordin. Alle var bønder, men sume var mest fiskarar. O sume hadde anna yrkje attaat: spelemann, smed hesteskjerar, jordmor, skulehaldar, sjersant, 5 lensmenner (paa morsida). (...)

Naar eg held i hop de eg veit um fedgeætta mi i 3-400 aar finn eg ymse sams ættarmerkje hjå karane, m.a. desse: Dei var gladværuge o skjemtesame, men stundum sturne. Dei lika spel o song. Dei var kjære fyr smaa born (sine eigne). Kom dei i trætta elle strid, nytta de inkje aa truge deim, for daa vart dei berre stridare og djervare. Dei kviddest ikkje fyr ei lang gonga el ei tung byrd. Dei snikte ikkje. Dei hadde ikkje noko lag med aa verte rike, men vart ikkje ovundsjuke paa andre som aatte meir.

Mor mi var dotter hans Abram Nilsson Vasset. Foreldra mine var 25 aar daa dei gifte seg, o eg er eldst av åtte syskyn. Hann far var handelsmann paa Flora i nokre aar; o daa hann vart gardmann fekk eg gange ut skulen paa Flora. Frk. Alette Fischer lærde meg vere grannvar i rettskriving og grammatikk. Torkjel Løland lærde meg matematikk og engelsk uttale. So vart eg send til medalskulekurse hjaa Hambro i Bjørgyn, o tok eksamen med 1,50 i hovudkarakter, 13 aar gamall. Eg vanvyrder pedagog-politikkarar i vaar tid, som vil halde bonna i skulin til dei er 17 aar fyrr dei fær slik eksamen. No fekk eg friplass i gymnase hjaa Hambro, og dertil pengehjelp av Albert J. Mohn og apotekar Lothe. Fraa gymnase minnest eg med takksemd Hambro sjølv (historia og politikk) Peter Grieg (grundig engelsk), Andor Hoel (fysikk-uppgaavur). o Gerhard Gran; hann gav meg hug til fransk tale o stil, o gamalnorsk lesnad, o dermed vart de umvegjes hann som gjorde meg til maalmann. Eg var mest i lag med klassekameraten Nils Paalson faa Bildøya i Nordhordland. Eg fekk fin studenteksamen (2.00), o var daa 3 maanadir yve 16 aar (de same kunne mange andre gjere likso gott el betre).

Um hausten vart eg konfirmera, de hadde eg ikkje havt tida till fyrr. So vart eg krambuddreng paa Florø eit halvt aars tid, o vart med paa ei studentstemna i Kjøbenhavn 1896. I mest eitt aar var eg heime hjaa foreldra mine, o treivst best av arbeid i skogjen o paa jorda; liten hug hadde eg til studering. Men foreldra mine og morfar min vilde hava meg til professor elle prest, og sende meg i læra, 1 1/2 aar etter studenteksamen. Dei same tvo snilde bergenske rikmenner hjelpte meg med 100 kr. aare, o skulestyrar Hambro sine gode ord sytte meg same hjelp fraa kver av desse 4: Chr. Michelsen, konsul Ole Johannessen, Klaus Hanssen, Rasmus Meyer. Dermed kunne eg fare til universitete, og tok 2dre eksamen vaaren 1898.

Eg vilde helst studere filologi, men hadde ikkje latin-artium. So laut eg hjelpe meg med medalskule-latinpensum, o studera til embetseksamen helfta filologi og helfta naturlæra; de var sume andre og som vart cand. real. paa denn maaten. Eg greidde meg meir en vel med 600 kr. aare til livemaate i Oslo, for eg lagde upp so ein hundrad krunur aare; men de vart ikkje mykje pengar til gaman med slik sparing. Elles liver eg mykje etter regelen um aa spare paa skilingjin, so de kann verte dalarar aa bruke upp (men dess verre er de til denne tid vorte knapt um dalarar paa denn maaten).

Paa universitete lærde eg mest av Sofus Bugge o Marius Hægstad. Naturlæra hadde eg mest som attaat-emne so eg kunne faa reallærareksamen. I studentertida las eg dei fleste bøker paa gamalnorsk og nynorsk som var utgjevne fyre 1900. Eg hev lite el inkje av akademiske minne utanfyr universitete. Ein einaste kveld var eg i Studentersamfunde, men der var slik kakling at eg vyrde ikkje kome der meir. Eg var med fraa fyrste stund baade i Studentmaallagje o Bondeungdomslagje, so at eg hadde nøgda av gode o glade kjenningar.

Daa eg tok fyrste helfta av embetseksamen, vart de noko styr paa universitete fyr di at eg skreiv to uppgaavur paa norsk (o tvo paa tysk o tvo paa dansk). Slikt hadde ikkje spurst fyrr, o professorane i de filologiske fakultet hèlt paa aa nekte meg eksamen. Men professor Hægstad greidde aa stille deim, so eg slapp verte noko "offer".

Alt ifraa artiumsaare hadde eg hug aa verte offiser, men søkte for seint til aa verte upptekjin paa krigsskulin. No søkte eg uppatt, vart kadettaspirant i infanterie, o tradka einn sumar i grase paa Helgelandsmoen. Men eg var for gladværug, og altfor god gangar (10 mil elle meir paa eitt samdøgr um eg vilde), so eg høvde ikkje i de norske infanteri. O daa eg dertil var denn eine av 5 aspirantar Andersen, so vart eg ikkje inntekjin paa krigsskulin um haustin. Eg hadde sagt fraa meg dei 600 kr. i studiehjelp daa eg melde meg til eksisen, o no laut eg hjelpe meg med laan og skrivearbeid, so eg fekk vere i Oslo o studere naturlæra. Men aare etter søkte eg meg inn i feltartillerie, o eksera paa Gardemoin so aalvorsamt som nokon; eitt stort ridesaar hjelpte aa deyve kjæta. No vart eg kadett, o studera samstundes, men de var for knapp lesetid. Korsomer gjekk eg upp til restin av embetseksamen fyre jol 1902, o slapp fram med einn daaleg eksamen. Haustin etter vart eg sekondløytnant, punktum; for stortingje gjorde einn stogg i produksjonin av fastløna artillerioffiserar. Eg hev eksera løytnant (norsk) mest eitt aar med alt, so eg hev titt sett meg hjarteleg leid paa de forrusta Norske herstelle. Men mang ei glad øykt hev eg havt og, paa hesteryggjin og i offisersmessa.

I Oslo var meir en 3000 som skreiv seg Andersen, so eg vart leid av aa bere slikt etternamn. So laga eg meg eitt gamalnorskt mannsnamn Joleik, o 1905-ministerie gav meg lov ti namnebrigde (Lengje etter fann eg at Joleik hev vore manns namn i gamalnorsk tid).

De gjekk trautt med aa live av lærareksamen, de var meir en nok av kandidatar. Eg helt framhaldsskule i Bøherad og Trungjin i Telemarkja, o søkte paa postar. Daa eg ingjin fekk paa 15 søknadir, vart eg harm, o sende søknad nr. 16 um hertenesta i Kongostatin. Og der var ikkje nei aa faa.

Fra vaaren 1905 var eg i tri aar der sud, og var peletonchef, men var elles likso mykje fut og forlikskommisær og sjukehjelpar o lagerchef o agronom o landeleitar. De siste var eg mykje, for paa dei tri aara var eg sjau maanadir paa farande fot i villmarkja. D’er som eg kjenner enno angin av solsvide heidgras o morknande villskog, smakjin av palmevin o negersk forkunnmat, ljoden av tamtam o strengjespel, syne av halvville folk o ville dyr, breide elvar seint sigande i solskjin. Sola tekpaa, naar einn er nordmann o ikkje hev vit til aa take de makleg. Men eg vanta ikkje næring som dugde: Eg minnest eg førde i meg noko slikt som 1000 kjuklingar, de beste av 100 antilopur o mange rare andre dyr, eitt halvt leopardhjarta, ei elefant-tannnerva, noko krokodillerygg, vel 6 hl. vin men knapt 1 hl. brennevin, noko arsenikk men meir kjinin. Alt detta, og ymist meir, hjelpte til aa halde liv i meg; men eg vart so blodlaus at de skjein gjenom øyro og hendene. (I "Morgenposten" sumaren 1908 skreiv eg mange skjeldringar fraa Kongo, med yverskrift "Sunnan or Serkland.)

I 1908 kom eg heim att til Noregs, o no var de vandelaust aa faa lærarpost. Eg vart vikar-lærar paa lærarskulin paa Stord. Der harddreiv eg elevane med stilskriving o meg sjølv med stilretting ut yve natta. Eg fekk kvite haar attum øyro, av vakjing o einlivnad o vantrivnad. Sidan vart eg lærar sameleis paa lærarskulin paa Livangr. Der var eg heppin - der vart eg kjend med henne som vart kona mi.

Imellom desse skuleturane arbeidde eg m.a. med umsetning fraa norrønt til nynorsk, o skreiv nokre stykke i "Syn og Segn". I 8 vikur var eg i "Den 17de Mai". o daa sette eg um "Tartarin de Tarascon" (til fylgjebok der); i tri vikur var eg bladstyrar medan Rasmus Steinsvik var borte.

Vaaren 1911 hadde eg spara i hop 5-600 kr., for so til Trondheim o gav ut blade "Spegjelen", 1ste blad paa norskt maal der i byin. De var morosamt aa gjere nybrotsarbeid soleis, endaa de ofte vart knapt um pengar; nokre holle vinir fekk eg som hjelpte meg ymseleis. Rasmus Steinsvik kom til Trondheim o bad meg til "Den 17de Mai", so eg kunne take styre etter honom naar hann ikkje orka meir. Eg tykte eg kunne ikkje fare daa, medan de gjekk helste gott. Men sist i 1913 vart eg kalla til Bjørgyn, til Gula Tidend (som vart dagblad fraa nyaare 1914) o laut so avhende "Spegjelen" daa eg hadde gjeve ut 305 numer. I "Gula Tidend" var eg lengje berre upolitisk bladfyllar, so eg reknar de mest som bortkasta livetid. Men so snart i tvau aar hev eg havt den politiske bladstyring og, so eg hev kunna aarne mest som i "Spegjelen" (fraarekna "rett"skrivingja). Eg er med um aa røre utpaa o koke denn supa som heiter folkemeiningja; og de er stundom eg merkar der er vorte ein litin smak som eg hev sett paa.

De fær vere som de kann med samhug og med mothug einn samlar seg med slikt arbeid; eg hev inkje aa take ifraa de eg hev skrive soleis, men mykje aa leggje til. De er so mangt einn tenkjer o meiner som ikkje høver til bladskriving. Eg hev nokre faae hugmaal som eg mæter mest, men hev vunne gjort so altfor lite fyre; at Noreg skulde styrast so de vert ein hugnad heim fyr 10-12 millionar Menneskje; og at Noregsvelde vart atterreist med grensur fraa Magnus lagabøtir si tid. Desse hugmaala er so draumfjerre at i denne døgrpolitiske tid er de barnslegt av meg aa nemne deim, men eg gjer de lel (eg er no yngste student og!)

I mange aar hev eg havt mykjin hugnad av arkjivgransking, fyrst berre um mine eigne ættmenner, men i dei siste aara um alt Sunnfjord. Eg plar bruke 7-8 timar um dag elle natt til bladarbeid, og 1.2 timar til arkjivgransking. Eg vonar paa liv o helse o tilhøve so at eg um 8-9 aar kann verte ferdug med all Sunnfjord-soga, i 11 heradsbøker og ei fylkjesbok. Til dessar hev eg undangjort mest alt av 15 hundradtale (o hev att tida fyrr og etter). Ymse seremne hev eg greitt ut i tidskrifta "Sunnfjord". Riksmaktine hev gjeve meg 1000 kr. i stipend til gransking og skriving. Eg gled meg til denn hugstyrking fylkjesmennene i Sunnfjord skal faa etter kvert som dei fær grundig kunnskap um soga si.

Bøker hev eg ikkje skrive so nær som 1 aargang "Sunnfjord", ei umsetning til nynorsk av Jomsvikingsoga, o ei av Halvssoga; kona mi sette um teksten i denn o eg versa.

De meste av livetida hev eg budd i by, men kjenner meg aldre retteleg heime der. Eg lengtarjamt etter aa faa meg eitt lagligt stykkje mark i Sunnfjord, der eg kunne rydja meg gard o vere husbond, med mange bonn og mykje konn."

Gift med Wanda Nesja, 1 son.
Gift 23.12.1912 med Olava Hjulstad, fd. 12.4.1888, død 5.8.1965.

Då Olava døydde skreiv mannen minneord i »Helg og heim» september 1965

"Olava Joleik 12/4 1888 – 5/8 1965

Eg må skrive nokre ord um henne, ho var væl kjend av deim som les dette kyrkjeblade, og på Jølst og i Eikefjorden, frå dei mange år ho var lærar dar, (og som kjende henne frå kristlynde stemnur og lagsarbeid).
Ho var dotter til bonden Olav Nilsson Hjulstad, Innerøyna i Trøndelag. Ho vart dugande i alle slag arbeid på garden, ute og inne (eit år fekk ho budeigje-premi). Men då ho var vaksa gjekk ho lærarhøgskulen på Levanger (i Inntrøndelag).
Da høvde seg so, at då eg var attkomin or Afrika, vart eg tinga til vikar på tvo lærarskular – og kom til Levanger, og der var ho. Da laga seg so at vi vart kjende, og umsider gifte. Eg kunne ikkje ha vorte betre gjift (men mange var mykje mætare en eg, til mann). Dar var mange andre vakre veikjur, men ho var den venaste. Ho hadde lærarskule-kunnskapen, og mykje meir. M.a. sette ho um ei soga frå norrøna til norsk (Halvssoga, utgj. i »Gamalnorske bokverk). Eg fekk lukke henne til å gjifte seg med meg, då ho hadde skula eit års tid. Vi budde i Trondheim, og i 3 år gav vi ut vikeblade Spegjelen. (Ho hadde meste bale med namn-påskriving, og eg meste æra(?) av bladstykkje. Men ho skreiv sumt.)
Eg vart kalla til Bergen, til Gula Tidend (og gav upp Spegjelen). Og dar vart vi buande i mange år; fyrst med Gula T., og i 1923-1940 med vårt eigje blad, Fjordaposten (namngjeten, - sant å segje, av mi skriving.) Men da hadde vore uråd å greide utgjevinga, um ikkje ho Olava hadde tekje tyngste arbeide, med namn-påskriving, fyr kvart nummer, i timevis etter midnatt. – Ho Olava var ein meister til å laga god mat kvar dag (og nattkaffi etter kvart nytt nummer av Fjordaposten i Bergen, og av Spegjelen i Trondheim).
Vi budde i Bergen meste tida 1912-1940, - men so kom tyskarane (og Fjordaposten tagna for godt, - elles hadde eg vorte skoten. – Eg var so forunderleg heppin at eg fekk tak i den store fjellgarden Kleppstølen i Naustdal (dar 10de mann av mitt folk fyre meg tok til gard – istadenfor heimgarden Kleppe). Kløppstølen var komen uterves, og noko i øyde, men no vart da »ein annan dans», sidan vi hadde so rikjeleg med arbeidshjelp – soleis: Vi fekk elleve born (dei fleste vart fødde i Bergen), 3 søner: Arnbrand, Ottar, Jostein. 8 døtre (»alle brøfødde», som dei hermer etter ei kone), her er dei: Almveig Såreim, Salmøy Nielsen, Ingjerd Underlid, Magnhild Underlid, Alvdis Holmen, Olaug Kirkebø, Kjelrun Nedrebø, Eilin Halvorsen. (Sume hadde namn etter besteforeldra, andre frå foreldra deira).
Mykje godt var å vinne på Kløppstølen. Men da kom væl med i oengevegjen, då ho Olava tok til å skule, i Eikefjorden, Åsedalen i Naustdal, Starrdalen på Jølst. Dermed kunde ho lettare få sende døtrene på skular (og kom til å »svare seg» umseleis). – Siste trå åra tykte ho da vart for stridt å halda skule. Ho vart buande berre på Kløppstølen, men ikkje til å kvile seg! Ho var lenge med i floren, og til nyleg hadde ho alt matstelle.
Men kvi dø ho? (Eg er åtte år eldre, og liver). Kanskje ho fekk ikkje vite da, men på sjukehuse i Flora fann dei at ho hadde ei drepsott som dei kallar blodkreft – heilt daudviss, men ikkje med seigpining i årevis, som sume stakkarar talmast av. (Da gjekk so dramatisk at ho vart henta med helikopter til sjukehuse på Flora). Blodkrefta var langt koma, utan sers pining, men dauden let seg ikkje heftast. – Vi vart so fattige då vi myste henne.
Albert Abrahamson Joleik"
 

Born:

1) Olav Albertson Joleik, fd. 27.2.1907 i Lusambo, død 23.9.1999.

I Bergens Tidende 17. september 1981 hadde Bjarne Myrstad ein artikkel om Olav Joleik:

 

"Olav Joleik – ein mørk sunnfjording med lyst sinn
Far min var ein uvanleg merkeleg mann. Det fortel Olav Joleik, son til den kjende bladmannen og sogemannen Albert Joleik. Olav er den første ekte sunnfjordingen med mørk hud. Han vart fødd då faren var offiser i belgisk teneste i Kongo. Eitt år gamal kom han til Noreg saman med faren. Mora hans vart att mellom stamme­frendane. I dag bur Olav på uføreheimen Vestbris i Florø med vidt utsyn over havet, der han heile sitt liv har livnært seg som sjømann og fiskar.
Olav Joleik har eit vidt utsyn mot havet og øygarden utanfor Florø der han sit i den varme og klåre haustlufta utfor veggen av uføreheimen Vestbris – ein institusjon som har vore heimen hans dei siste par åra etter at han vart bunden til rullestolen.
Nærkontakt med sjøen har Joleik hatt all sin dag. Ikkje berre er han gammal sjømann og fiskar, men alt som eittåring i 1908 la han ut på ei umåteleg lang sjøferd, heilt frå Belgisk Kongo via afrikanske hamner og Kanariøyane til Belgia og seinare heim til

Noreg – der Olav Joleik vart den første mørkhuda ekte sunnfjording.
I ei tid då bygdefolk i Noreg vanlegvis kjende afrikanarar berre frå bilete i blada, vaks Olav opp – mørk i huda, men sunnfjordsk i sinn og tale.

- Nei, eg har aldri vore plaga på grunn av hudfargen. Rett nok veit eg ikkje kva som vart sagt bak ryggen på meg, men her er no ein gong talefridom i landet. Den vestlandske oppsedinga har kome vel med, eg ville ikkje hatt det anleis om eg kunne ha valt på ny.
- Hadde eg vakse opp i Kongo er eg stygt redd for eg hadde blitt gangster av verste slag. Eg ville sikkert øst meg opp over tilhøva og teke sverd i hand.

kongo
Fødselsattest

 

Fødd i Kongo
Det var som offiser i belgisk teneste at far til Olav, den seinare så vidkjende bladmannen og sogemannen Albert Joleik, kom til Kongo. Då han vende heim etter tre år hadde han med seg eittåringen Olav, medan mor til gutten vart verande att hos frendane sine.
Her heime hadde besteforeldra til Olav nett mist ein son i ei drukningsulukke, og dei ville meir enn gjerne ha Olav i staden. Slik gjekk det til at han vaks opp hos besteforeldra i Eikefjord.
Med kvart vart Olav kjend som ein spreking. Han fekk tidleg ski av far sin og lettbeint som han var kunne han springe inn galne sauer som stakk av. Han greidde og kunststykket å hoppe ut og inn av tomtønner.

- Det vart fortalt om ein eikefjording som hadde gjort dette for lenge sidan og eg fann ut eg ville prøve. Det var sjølvsagt eit hasardiøst påfunn som kunne ha enda med kastrering på flekken, ler han.

Uteseglar
Olav har vore borti mangt slags arbeid både på land og sjø då han mønstra på og reiste ut i 1939. I åtte år segla han ute før han kom attende til Sunnfjord og slo seg ned som bureisar med kone og to ungar på ein gard mellom Florø og Eikefjord.

-         Heile krigen sigla eg, mesteparten av tida i Nord-Atlanteren og Middelhavet, men ikkje ein einaste gong vart vi utsette for krigshandlingar. Ein gong hadde eg ferie i Liverpool ei veke, men der var så mykje bombing og spetakkel at eg var glad til eg kom meg til sjøs igjen.
- Somme tider tenkjer eg på at eg kom skadefri frå sjømannslivet i dei mest krigsherja havområda, medan eg i fredstid har blitt råka av sjukdom og no er bunden til rullestolen på grunn av koldbrand i beina. Dei er amputerte litt etter kvart, og no er der ikkje meir å ta.

Likevel set ikkje Olav Joleik og sturer på Vestbris. Han er framleis ein livskraftig kar med glimt i auget og gode soger og kommentarar på lur.

Merkeleg far
- For oss nordbuarar var det varmt å segle i tropane, sjølv om eg eigentleg har tolt både kulde og varme godt, seier han.
- Når ein kjem rundt i verda ser ein at folk innrettar seg ulikt på mange vis, men under overflata er det nokså likt. Det er kjøp og sal over alt.
- Mangt er sagt og skrive om far din. Kva har du å seie om Albert Joleik?
- Han var ein ualminneleg merkeleg mann. ….."

Olav Joleik vart gift med Laura Bjørnseth, fd. 2.2.1904 i 1936. Born:

Sigrunn Maria, fd. 27.9.1936, død 30.5.2001

Arnstein Joleik, fd. 7.8.1939, g.m. Oddrun Annlaug Grøneng, fd. 21.4.1946. Born:
      Arnt Ove, fd. 3.3.1965, død 16.11.2002
      Vanja Lovise, fd. 19.4.1966
      David, fd. 5.10.1967, død 10.11.1006

Olav Joleik døydde i september 1999, 92 1/2 år gammal. Broren Ottar skreiv minneord i Firdaposten 29. september 1999.

»Minneord om Olav Joleik

Olav har lagt årane inn, etter den lange strid. Det er lenge sidan no, det ljoma av song, dei gamle visene, i skogen, glade rop når han møtte vener, arbeidet som gjekk med liv og lyst, med lått og moro. Om det var det verste slit, og alle seglbåtane som han laga til dei små brørne sine. Og det er lenge sidan den harde krigstida i utanriksfart, han kom heimatt, glad for, - og kanskje litt stolt av, si rolle i det store dramaet.

Verda kan gå ein imot, livet er ikkje alltid så lett, endå tyngre for ein i grunnen framand fugl her oppi nord. Og den leie diabetes kom til, var sjølve lagnaden. Då fekk Olav erfare at harde, kalde nord hadde også ei anna side, ein hjelpelaus vart teken hand om, med varme og omsorg, han kunne aldri nok få rost først Vestbris, sidan den flotte nye sjukeheimen med sitt storarta personale. Der vart han i mange år. – Tida rasar av stad som eit hurtigtog, Olav har stige av, vert eit minne, ei grav.
Ottar»

2) Arnbrand Albertson Joleik, fd. 12.3.1914, død 16.12.1993, gift med Doreen Margareth Elias Jones, fd. 14.11.1918 i England, død 19.3.1995. Ho var dotter til Illtyd Rys Gifford Jones, fd. 9.11.1892 og Elsie Gertrude Jones, fd. 31.12.1892. Arnbrand var først gardbrukar, var til sjøs under krigen, seinare busett i Oslo og Sunnfjord, og vart elverkssjef i Granvin i 1967. Barn:

Elisabet Joleik, fd. 25.9.1949, g.m. Egil Paul Johannessen, fd. 7.11.1947, Born:

     Edvin Johannessen, fd. 11.7.1975

     Ågot Johannessen, fd. 19.2.1979

3) Almveig Albertsdtr Joleik, fd. 18.3.1916, død 19.2.2006, gift med Olav Ivarson Sårheim, fd. 21.12.1907, d. 4.8.1975. Han var son til  Ivar Hansson Sårheim og Anne Marie Nikolaisdtr Støfringsdal. Born:

Arnhild Sårheim, fd. 18.4.1945, g.m. Anders Sølvberg, fd. 28.12.1938. Han var son av Peder A. Sølvberg og Anna Gullborg, fødd Hafstad. Born:

     Per Sølvberg, fd. 5.5.1971

     Ola Sølvberg, fd. 3.9.1972

     Anne Sølvberg, fd. 27.3.1974

     Gunhild Sølvberg, fd. 26.10.1978

Ingvild Sårheim, fd. 30.8.1949, g.m. Tor Svindland, fd. 23.10.1946. Han var son av Per Svindland og Signe, fødd Nordbø. Born:

Arnhild Svindland, fd. 12.2.1974

Signe Svindland, fd. 29.9.1976

Olaug Svindland, fd. 26.9.1980

Ingjerd Astrid Svindland, fd. 25.10.1983

4) Ottar Albertson Joleik, fd. 29.1.1918, d. 22.1.2000, g.m. Målfrid Matiasdtr Sandvik, fd. 25.11.1918. Ho var dotter av Mathias Sandvik, fd. 1891, og Magda, fødd Sandvik 1896. Born:

     Mildrid Joleik, fd. 24.9.1955, g.m. Olaus Jonstad, fd. 26.4.1956, 2 born:
            
Margrete, fd. 3.1.1993
            
Per, fd.

     Asgeir Joleik, fd. 8.8.1957, samb. Edel Olsen, fd. 2.4.1952, 1 barn:
             Bjarte, fd. 13.4.1992

Ottar Joleik døydde 22. januar 2000, og vi set inn minneordet som Jon Sandvik skreiv i Bergens Tidende:

»Ottar Joleik sovna stilt inn på Florø sjukehus 22. januar, den 29. ville han fylt 82 år. Han var den fjerde i rekkja av dei tolv syskena i heimen til Albert og Olava Joleik. Trass i sin høge alder var Ottar i dagleg arbeid, inne som ute. Han elska å vere ute i naturen, både på sjø og land. Han var ein engasjert friluftsmann heilt til sjukdomen kom, men då gjekk det heller fort mot slutten.

Ottar voks opp i Bergen og tok mellomskuleeksamen der. Seinare vart det agronomeksamen ved Mindresund jordbruksskule. Han var og ei tid i Risør og lærde seg båtbygging, før han gjekk Fiskarfagskulen i Florø: der han gjekk ut som beste elev i heile skulen si soge. Kunnskapstrongen hadde han heilt til det siste. Og i godt moden alder var det pensumet til eksamen artium som stod for tur.

Ottar Joleik var ein særs evnerik person med eit mangfaldig interesseområde. Ottar var arbeidssam, likte å drive på. Trongst det ei hjelpande hand var han der, med sitt blide og gode humør og gjerne med ein treffande replikk. Ei tid dreiv Ottar som gardbrukar. Han likte å stelle med husdyra, jorda, blomane og det som voks. Det vitnar hagen heime på Krokane om.

Ottar kunne føre båtar. Og hadde fleire turar til fiskefelta ved Sagaøya og i meir heimlege farvatn. Etter at han gjekk i land, arbeidde han ved Ankerløkken i Florø og ved Stord Verft. Før han etter ein bolk som lærar i grunnskulen kom attende til Ankerløkken og arbeidde der til han gjell av som pensjonist i 1985. Sjøen og heimefiske dreiv han med så lenge helsa heldt.

Kor mange naturstiar Ottar har utbetra eller bygde om, veit eg ikkje, men dei ligg der til nytte og glede for alle som kjem etter. Ja, endå til i sommar, var han til Naustdal og utbetra stølsvegen til Jonstad-stølen.

17. mai 1998 fekk Ottar kulturprisen av Florø kulturstyre. Seinare same år, vart Ottar heidra med Krigsdeltakarmedaljen, for innsatsen i 1940. Han skreiv sjølv om den hendinga i Firdaposten.

I sorga og saknet etter Ottar, går tankane våre til kona og dei to barna og dei nærmaste. Men midt i sorga og saknet kjem alle dei gode minna, om ein kjær og trufast ektemann og ein kjærleg og god far. Gode minne gjev styrke.

Ottar klaga aldri over eigen sjukdom. Heller ikkje i det siste brevet eg fekk var det klage eller bitre drag, men klare alvorstankar. Ja, slik var du. Takk for alt.»

5) Salmøy Albertsdtr Joleik, fd. 15.12.1919, g.m. Kjell Nilsen. Born:

      Arnkjell Nilsen, fd. 8.5.1956

      Torstein Nilsen, fd. 23.10.1958, død 31.7.2004

6) Ingjerd Albertsdtr Joleik, fd. 25.10.1921, g.m. Bernhard Kristoffersen Underlid, fd. 13.3.1920, d. 22.01.2005. Han var son av Kristoffer Nilsson Underlid, fd. 20.4.1872, og Rise Bertelsdotter Gjøringbø, fd. 11.6.1888.  Born:

        Olaug Underlid, fd. 11.8.1944, g.m. Ole Nybø, fd. 28.9.1941, d. 1992. Born:

  Ole Sigurd Nybø, fd. 7.8.1964, d. 2006, born:
      Mariell Nordal, fd. 6.4.1984
      Ole William Nybø, fd. 8.4.1989

  Bernhard Nybø, fd. 22.2.1966, g. m. Lisbeth Seljesæther. Born:
      Susanne Seljesæther Nybø, fd. 31.3.1997

     Malin Seljesæther Nybø, fd. 4.4.2001

Reidun Underlid, fd. 12.9.1946, g.m. Eivind Gundersen, fd. 12.4.1938, d. 19.1.1968. Born:

     Eivind Gundersen, fd. 12.4.1963

     Eli Gundersen, fd. 25.4.1968. Barn:

                   Mia Gundersen, fd. 2.2.1989

         Knut Underlid, fd. 27.8.1953. Barn:

                   Benny Andre Langedal, fd. 3.4.1981

         Valbjørg Underlid, fd. 3.1.1958, g. m. Oddbjørn Haga, fd. 11.10.1945.  

Ekteskapet oppl. 2003. Born:

  Bendik Haga, fd. 14.11.1986

  Emil Haga, fd. 16.1.1990

  Ivar Haga, fd. 17.12.1991

  Øystein Haga, fd. 11.10.1994

      Arntor Underlid, fd. 16.10.1959, g.m. May Britt Hansen, fd. 19.7.1961.

      Ekteskapet oppl. 2005. Born:

Tomas Underlid, fd. 6.8.1982

Katrine Underlid, fd. 5.1.1985, samb. Halvar Standal, fd. 11.9.1980, born:

     Torjus Standal, fd. 24.6.2002

     Kristiane Standal, fd. 13.1.2004

Alexander Underlid, fd. 6.6.1988

Margrethe, fd. 2.1.1998


7) Magnhild Albertsdtr Joleik, fd. 10.8.1923, g.m. Sofus Kristoffersen Underlid, fd. 16.5.1923. Han var son av Kristoffer Nilsson Underlid, fd. 20.4.1872 og Rise Bertelsdotter fødd Gjøringbø 11.6.1888. Born:

Randi Underlid, fd. 28.8.1948, g.m. Gunnar Sortland, born:

Monica Sortland, fd. 26.11.1968

Hildegunn Sortland, fd. 5.12.1982, sambuar med Rasmus Fauske, 1 barn:

     Ronja Fauske Sortland, fd. 20.11.2002

Sambuar med Øyvind Oppedal, 1 barn:

     Mina Sortland Oppedal, fd. 29.11.2004

Kjell Underlid, fd. 24.6.1950, g.m. Tone Sandvik, fd. 2.7.1952. Born:

       Even Underlid, fd. 26.10.1981

        Heidi Underlid, fd. 25.1.1989

Almar Underlid, fd. 20.5.1952, g.m. Solveig Isaksen, fd. 3.3.1954. Born:

      Åshild Underlid, fd. 6.2.1979, samb. med Helge Heimseter, barn:
              Lars Daniel, fd. 24.9.1997

           Signe Underlid, fd. 13.7.1981

           Margrete Underlid, fd. 7.1.1984

Norvald Underlid, fd. 19.7.1958

8) Alvdis Albertsdtr Joleik, fd. 1.10.1925, død 16.4.1988, g.m. Kåre Anfinn Odinson Holmen, fd. 30.9.1926, son av Odin Holmen, frå Årebrotsholmen, fd. 3.2.1897 og Dagny, fødd Valdersnes, fd. 10.5.1893.  2 adoptivborn frå Saigon i Sør-Vietnam:

      Aslak Holmen, fd. 13.5.1965

      Kari Holmen, fd. 10.1.1966, g.m. Arne Sunnarvik, 3 born:

            Linn, fd. 10.8.1987

            Silje, fd. 4.5.1990
               Maren, fd.

9) Kjelrun Albertsdtr Joleik, fd. 5.12.1927, g.m. Asbjørn Olason Nedrebø, fd. 24.8.1926, son av Ola N. Johannesson Nedrebø, fd. 1882, d. 1968 og Ingeborg Johannesdtr Øvrebø, fd. 1886, d. 1964. Barn:

     Bjørg Nedrebø, fd. 6.9.1963. Barn:
             Ingrid Nedrebø, fd. 18.5.1995.

10) Olaug Albertsdtr Joleik, fd. 5.1.1930, g.m. Alvin Kirkebø, fd. 16.1.1916, d. 30.1.2000. Han var son til Nikolai Nilson Kirkebø, fødd Fossen, fd. 3.1.1886 og Helle Johanne, fødd Klopstad, fd. 13.1.1886. Born:

     Narve Kirkebø, fd. 29.9.1951, d. 4.3.1975

     Hildegunn Kirkebø, fd. 25.8.1953, g.m. Bjørn Helge Pedersen. Barn:

          Narve Kirkebø, fd. 4.10.1979. Smb. Sigrid Grimelid, fd. 4.7.1980,

          1barn:

                Nikolai Grimelid Kirkebø, fd. 26.7. 2005

     Sambuar m. Tor Hatlestad, fd. 7.4.1947, born:

          Eline, fd. 24.3.1987

          Susanne, fd. 8.8.1989
      G. m. Asbjørn Søviknes, fd. 19.11.1953

    Atle Kirkebø, fd. 28.1.1955, g.m. Siv Oleanne Årdal, fd. 22.6.1960.

      Born:

      Gunnhild, fd. 11.2.1987

      Øyvind, fd. 12.3.1989

      Ingvild, fd. 23.9.1991

11) Jostein Albertson Joleik, fd. 25.7.1932, død 14.11.2003, gift med Eilin Johannesdtr. Aase, fd. 11.8.1956. Born:

Arne Joleik, fd. 9.3.1974

         Norhild Joleik, fd. 15.4.1978

12) Eilin Albertsdtr Joleik, fd. 8.9.1934, g.m. Bjørn Severinson Halvorson, fd. 20.5.1925, d. 19.2.1997. Born:

Tove Marie Halvorsen, fd. 23.8.1958, g.m. Steinar Ytreland, fd. 1959. Born:
Amalie, fd. 29.7.1985
Eivind, fd. 18.12.1987

Bjørnar, fd. 9.3.1992


            Kjersti Halvorsen, fd. 29.10.1961, g.m. Benny Ericsson, fd.          

          21.4.1958, 2 born:
                 
Sebastian, fd. 26.2.1993
                 
Josefine, fd. 10.11.1996

       Halvor Halvorsen, fd. 17.3.1964, samb. m. Ingunn Nygård, 1 barn:
                  Sondre, fd. 5.1.1994.

      Gift med Bente Nilsen Halvorsen fd.18.07.1972, 1 barn:
                  Jenny, fd. 22.03.2003